Menu

Op zoek naar ruimte voor landbouw in Vlaams regeerakkoord

Terug naar Actualiteit
Sector: 
"Landbouwers moeten zowel letterlijk als figuurlijk de ruimte krijgen om te ondernemen", zei federaal minister Alexander De Croo al tijdens zijn toespraak op de Werktuigendagen. Op dat moment was er nog geen sprake van een nieuwe Vlaamse regering met een Vlaams regeerakkoord, laat staan van een bevoegdheidsverdeling tussen de politieke partijen in de nieuwe regering. Had De Croo het licht gezien? ...

Jacques Van Outryve / Illustratie: Joris Snaet

Federaal minister Alexander De Croo (Open VLD) wees tijdens er zijn toespraak op de Werktuigendagen in Oudenaarde op dat landbouwers zowel letterlijk als figuurlijk de ruimte moeten krijgen om te ondernemen. Landbouw is op de eerste plaats een economische sector. Verwijzend naar de vele activiteiten op de Werktuigendagen zei hij dat technologie en innovatie inherent zijn aan een moderne landbouw. Op dat moment was er nog geen sprake van een nieuwe Vlaamse regering met een Vlaams regeerakkoord, laat staan van een bevoegdheidsverdeling tussen de politieke partijen in de nieuwe regering. Had De Croo het licht gezien?

Anderhalve week na de Werktuigendagen in Oudenaarde legde Hilde Crevits (CD&V) in het Vlaams Parlement de eed af als Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie en … Landbouw. Deze combinatie van bevoegdheden leek een doordruk van de toespraak van De Croo op de Werktuigendagen. De nieuwe Vlaamse landbouwminister Hilde Crevits sloeg meteen de hand aan de ploeg. Amper 24 uur na haar eedaflegging in het Vlaams Parlement zei ze in hetzelfde gebouw, weliswaar een verdieping lager, op de Nazomerontmoeting van Boerenbond: “Onze landbouwers zijn de behoeders van de open ruimte en ze moeten daarvoor correct worden vergoed.” Haar uitspraak viel niet in dovemansoren. Je mag er zeker van zijn dat Boerenbondvoorzitter Sonja De Becker haar ter gelegener tijd aan deze woorden zal herinneren. Met de bevoegdheidsportefeuille van Vlaams landbouwminister Hilde Crevits, tevens viceminister-president van de Vlaamse regering, worden Landbouw en Zeevisserij ontkoppeld van de bevoegdheid Omgeving (natuur, milieu, ruimtelijke ordening). Omgeving is in handen van Vlaams minister Zuhal Demir (N-VA). “De toekomst zal uitwijzen of deze opsplitsing voor de landbouwsector een goede zaak is of niet”, zei Boerenbondvoorzitter De Becker vorige week. In een elektronisch Actuabericht aan al onze leden werd vorige week al een eerste kritische landbouwblik geworpen op het nieuwe Vlaamse regeerakkoord. Het akkoord telt 300 bladzijden. De plannen voor het ene beleidsdomein zijn al gedetailleerder beschreven dan die voor het andere. We pikken er enkele punten uit. Andere volgen later. Trouwens, bij het afsluiten van deze Boer&Tuinder waren de concrete begrotingscijfers en de meerjarige begrotingsraming nog niet vrijgegeven. Geen beleid zonder begroting en omgekeerd! Ook wij willen zien waar de centen vandaan komen en waar ze precies naartoe zullen gaan. Dat geldt trouwens ook voor de stelling die de Vlaamse regering zal innemen in het Europese begrotingsdebat. Europese centen zijn nodig voor het GLB na 2020 en voor een correcte vergoeding aan landbouwers. In het Vlaams regeerakkoord wordt gepleit voor een Europese ‘begrotingsshift’ zoals door de Europese Commissie wordt voorgesteld, weliswaar met vrijwaring van de middelen voor landbouw en de structuurfondsen in Vlaanderen. Europese budgettaire ruimte voor de opmaak van het Vlaams strategisch plan zou, als het van de Vlaamse regering afhangt, dus worden gevrijwaard. Het Europese debat over het meerjarig financieel kader (MFK) komt later op de maand op gang.

Strategisch belang

Het Vlaams regeerakkoord zegt land- en tuinbouwers te benaderen als ondernemers die een strategische rol voor onze economie en onze maatschappij vervullen. De toekomst van de Vlaamse land- en tuinbouw ligt in innovatie en diversiteit. Land- en tuinbouwers zijn vaak prijsnemers en daardoor soms slachtoffer van een race to the bottom of steeds meer produceren voor minder, waarbij het inkomen het kind van de rekening is. “Wij blijven inzetten op het Vlaamse kwaliteitsverhaal en we bewaken de Europese en internationale handelspositie van onze land- en tuinbouw. Bij het omzetten van Europese regels hanteren we geen strengere normen geen gold plating wordt genoemd. Het regeerakkoord gaat in op de vele uitdagingen. Het ziet technologische ontwikkelingen, innovaties, schaal-‘verandering’ en het verankeren van het landbouw- en visserijbeleid in een geïntegreerd voedselbeleid en de omslag naar een kringloopeconomie als oplossingen om de structurele transformatie verder te zetten. Hoe moet dat? Bij het ondernemerschap en de innovatie moeten risicomanagement, stabiele markten en slim gekozen export centraal staan. Er wordt verwezen naar het eigen Vlaamse strategisch plan voor het GLB na 2020. Dat zal worden gericht op innovatie, marktwerking, schaalverandering, multifunctionaliteit, klimaat, natuurlijke hulpbronnen, biodiversiteit en landschapsbeheer. Tevens wordt gekozen voor uitfasering van gekoppelde inkomenssteun ten laatste tegen 2027 en voor een duurzaam alternatief om zowel de weggevallen steun op te vangen als de klimaatdoelstellingen te realiseren waarvoor de betrokken veehouders inspanningen leveren.

Het VLIF zal als onderdeel van het nieuwe GLB (tweede pijler) grondig hervormd worden tot een toekomstgericht ondernemersfonds waarbij land- en tuinbouwers aangemoedigd worden om hun bedrijfsstructuren te verduurzamen. Het VLIF heeft nog meerdere taken (vestigingssteun, aanmoediging van innovatieve bedrijfsmodellen, biolandbouw, agro-ecologie, korte ketens). Er zullen minimaal 10% van de VLIF-middelen ingezet worden voor zogenaamde niet-productieve investeringen (landschapselementen, algemeen water- en bodembeheer) en minstens 10% voor ‘pure’ innovatie en vernieuwing. Dat zijn nieuwigheden die voor het eerst op de markt komen.

Verder wil de Vlaamse regering de toegang tot landbouwgrond bevorderen door een pachtwethervorming waarvoor reeds een zestal algemene principes op papier worden gezet.

De Vlaamse regering wil aandacht hebben voor welzijn en leefbaarheid van het platteland. Er wordt gekozen om de middelen voor plattelandsbeleid niet te versnipperen. En de Groene Zorg mag verder rekenen op ondersteuning. Bijzonder is het feit dat het departement Landbouw en Visserij zal worden omgevormd tot een ‘Agentschap’ samen met ILVO en VLAM. De beleidsdomeinen Economie, Wetenschap en Innovatie, Werk en Sociale Economie en Landbouw en Visserij – alle bevoegdheden van Vlaams minister Crevits – zullen tot één economische cluster worden samengevoegd.

Open ruimte vrijwaren

Wie ruimte zegt, denkt in de eerste plaats aan het beleidsdomein Omgeving dat bij Vlaams minister Zuhal Demir (N-VA) zit. Ook inzake milieu en klimaat wil de Vlaamse regering zich houden aan de Europese regelgeving en niet verder gaan (no gold plating). Verder zal werk worden gemaakt van een ‘bouwshift’ waarbij naar een beter evenwicht zal worden gestreefd tussen kwaliteitsvol wonen, ondernemen en het beschermen van de open ruimte. Wie nadeel ondervindt van een herbestemming zal volledig financieel worden gecompenseerd.

De Vlaamse regering wil tijdens haar legislatuur (vijf jaar) 20.000 ha natuur bijkomend onder effectief natuurbeheer brengen en 10.000 ha bijkomend bos realiseren. Verder zal het natuurbeleid bestaan uit de naleving van Europese natuurdoelstellingen (IHD, Natura 2000). Naast Europese natuur zal ook worden ingezet op zogenaamde ‘Vlaamse natuur’ met klimaatbossen, Vlaamse parken, groenblauwe netwerken enzovoort. De huidige ruimtebalans wordt weliswaar bevestigd maar de 750.000 ha agrarisch gebied uit die ruimtebalans wordt niet expliciet vermeld.

Bescherming van open ruimte gaat, volgens de nieuwe Vlaamse regering, hand in hand met een duurzame en innovatieve land- en tuinbouw als belangrijke schakel in de Vlaamse voedingssector en voedingsindustrie. Er wordt dus wel expliciet gerekend op landbouw om de open ruimte open te houden! Dat brengt ons opnieuw bij de plannen die zijn uitgestippeld voor de land- en tuinbouw. Tot slot vermelden we nog dat lokale besturen met nog veel open ruimte extra middelen krijgen om die ruimte te vrijwaren tegen druk van verstedelijking.

Het regeerakkoord bevat nog een belangrijk hoofdstuk over dierenwelzijn. De bevoegdheid blijft bij Vlaams minister Ben Weyts (N-VA), tevens bevoegd voor … Onderwijs en Sport. Waarover later meer.

En Boerenbond?

Wij vroegen Saartje Degelin, directeur Belangenbehartiging bij Boerenbond en tevens hoofd van de Studiedienst, naar haar reactie.

“De uitdagingen in de landbouw en de maatschappij zijn groot en er is nood aan een sterke, oplossingsgerichte overheid die in overleg met de sector uitdagingen wil omzetten in kansen, zo niet worden ze bedreigingen. Als middenveldorganisatie kan Boerenbond hierin een belangrijke rol spelen. Wij zijn bereid om samen met de Vlaamse overheid onze verantwoordelijkheid op te nemen en samen te investeren in een Vlaamse toekomst voor onze land- en tuinbouwers.”

In de komende weken zal er nog meer duidelijkheid komen over de verdeling van de budgetten. Koken kost geld en zonder de nodige centen zullen een aantal doelstellingen uiteindelijk mooie voornemens blijven. De nieuwe Vlaamse ministers zullen vervolgens hun beleidsnota’s opmaken met gedetailleerde voorstellen uit het regeerakkoord.

Degelin hoopt tot slot dat nu ook de onderhandelingen op het federale niveau in een stroomversnelling komen want ook daar liggen een aantal belangrijke dossiers te wachten, vooral dan op sociaal economisch vlak. Denk ook aan de federale begroting, het opvangen van de brexit, het beter kader tegen oneerlijke handelspraktijken, de krapte op de arbeidsmarkt. Om er slechts enkele te noemen.

Wat nu?

Saartje Degelin, directeur Belangenbehartiging bij Boerenbond: "We zullen ons samen met onze besturen verder voorbereiden op een aantal discussies die op ons af zullen komen. Voor enkele dossiers hebben we de afgelopen jaren reeds voorbereidende trajecten doorlopen om ons enerzijds goed te plaatsen in het maatschappelijk debat, maar anderzijds ook om onze onderhandelingspositie te bepalen. Denk aan de hervorming van het GLB, het energie- en klimaatdossier en het MAP. Een aantal standpunten zullen moeten geactualiseerd worden en aangepast worden aan de nieuwe beleidsomstandigheden. Daarnaast duiken er ook nieuwe thema’s op waarop we ons moeten voorbereiden. Denk aan de denkpiste van een Vlaams voedselbeleid.

We zullen kort op de bal spelen.

Saartje Degelin, directeur Belangenbehartiging Boerenbond

De komende maanden zullen we contacten uitbouwen met de nieuwe Vlaamse ministers en hun kabinetsmedewerkers. Voor grote dossiers zullen we op korte termijn een onderhoud aanvragen bij de bevoegde ministers zodat we vrij snel hierover van gedachten kunnen wisselen, hen onze standpunten kunnen meegeven, maar ook kunnen aangeven op welke manier we kunnen samenwerken. We zullen verwijzen naar goede voorbeelden uit het verleden zoals de sectorconvenant ‘Enterische emissies’ waar we als sector zelf onze verantwoordelijkheid hebben opgenomen."

Deel deze pagina: