Menu

Natuurwetgeving, ook in landbouwgebied

Terug naar Actualiteit
De natuurwetgeving legt regels op, niet enkel in natuurgebied, maar overal. Afhankelijk van de bestemming zijn de regels strenger of soepeler, maar het komt er eigenlijk op neer dat je voor zowat elke wijziging aan natuurelementen een vergunning moet aanvragen.

Sandra Werix, consulent Dienstbetoon Boerenbond

De tijd dat je als landbouwer naar goeddunken kon werken in landbouwgebied en je percelen kon beheren, bewerken, herinrichten of bebouwen zoals je zelf wilde, is jammer genoeg al enige tijd voorbij. De natuurwetgeving legt immers regels op – niet alleen in natuurgebied, maar overal. Afhankelijk van de bestemming zijn de regels strenger of soepeler, maar het komt er globaal op neer dat je voor zowat elke wijziging aan natuurelementen een vergunning moet aanvragen.

Er zijn zoveel regels dat alles erg ingewikkeld is en dat je heel moeilijk een structuur vindt in de wetgeving.

Wat is vegetatie? Wat is een klein landschapselement?

Onder vegetatie verstaan we een natuurlijke of halfnatuurlijke begroeiing, met alle spontaan gevestigde kruidstruweel en bosbegroeiingen. Vegetatie kan zowel in het water als op het land voorkomen, al dan niet door de mens vorm gegeven of beïnvloed.

Kleine landschapselementen (KLE’s) zijn lijn- en puntvormige elementen, met inbegrip van de bijbehorende vegetatie, waarvan het uitzicht, de structuur of de aard al dan niet het resultaat is van menselijk handelen en die deel uitmaken van de natuur. Bij KLE’s denken we bijvoorbeeld aan bermen, bronnen, bomenrijen, dijken, houtkanten, hagen, holle wegen, hoogstamboomgaarden of poelen.

Als je de vegetatie wilt wijzigen, moet je hiervoor meestal een vergunning vragen. Om te weten welke aanvraag je moet doen, moet je weten over welk soort vegetatie het gaat, waar ze ligt en hoe ze gekwalificeerd wordt.

Wat is een bos?

Het is heel moeilijk om een juiste definitie te geven van bos. Officieel spreekt men van ‘een grondoppervlakte waarvan bomen en houtachtige struikvegetatie het belangrijkste bestanddeel uitmaken, waartoe een eigen fauna en flora behoort en die één of meer functies vervult.’ Hierop gelden ook uitzonderingen en bovendien kijkt men niet naar de ruimtelijke bestemming of de omschrijving in het kadaster of in andere documentatie. Het komt erop neer dat men een terrein dat er in de praktijk uitziet als een bos ook als een bos beschouwt. Anderzijds zijn sommige vegetaties nooit een bos. Voorbeelden hiervan zijn fruitaanplantingen, boomkwekerijen, plantsoenen of naaldbomen aangeplant voor de verkoop van kerstbomen en kleiner dan 4 m. Daartegenover staan de volgende voorbeelden, die wel altijd onder het begrip van bos vallen: kale vlakten in een bos, naaldbomen hoger dan 4 m of populieren waarbij de grond niet gebruikt wordt als graasweide. Moeilijker wordt het bijvoorbeeld wanneer er enkele rijen bomen staan, want die zijn soms vatbaar voor discussie. De enige manier om zekerheid te krijgen of een vegetatie beschouwd wordt als bos is de mening vragen van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB). Op www.ecopedia.be vind je een quiz die je kan helpen bij het herkennen van een bos.

Kan je een bos wijzigen?

In een bos zijn activiteiten per definitie zowat altijd verboden. Onder activiteiten verstaan we onder meer het laten grazen van dieren, bomen kappen, bemesten, prikkeldraad aanbrengen, hout verwijderen of snoeien. Dat is allemaal verboden, tenzij je een machtiging of een goedgekeurd beheerplan hebt. Zo kan je in het kader van bosbeheer bijvoorbeeld wel de nodige snoei- en opruimwerkzaamheden uitvoeren als ze deel uitmaken van een door het ANB goedgekeurd plan.

Wil je bomen kappen in een bos, maar het bos op zich blijft wel bestaan? Dan moet je hiervoor een machtiging vragen bij het ANB. Wil je anderzijds een bos volledig rooien? Voor zo’n ontbossing moet je eerst aan het ANB een ontheffing vragen op het ontbossingsverbod. Vervolgens vraag je via het omgevingsloket een stedenbouwkundige vergunning voor het kappen van de bomen. Bij een ontbossing moet je ook altijd compenseren: ofwel financieel (via het boscompensatiefonds), ofwel fysiek (door op een ander perceel bos aan te leggen), ofwel met een combinatie van beide. Het compensatievoorstel moet deel uitmaken van je vergunningsaanvraag en wordt er samen mee behandeld.

Kan je vegetatie of een KLE wijzigen?

Afhankelijk van de ligging van de vegetatie of de KLE geldt een verbod, een vergunningsplicht of eenvoudigweg de zorgplicht. Het is belangrijk om vooraf de juiste ligging na te gaan op het e-loket of op Geopunt. Vervolgens pas je deze informatie toe op de kruistabel en kan je nagaan wat al dan niet mogelijk is en op welke manier. De website van Natuur en Bos bevat enkele handige instrumenten die je wegwijs maken in de regelgeving, de definities en dergelijke meer, onder andere een beslissingsdiagram en de hierboven vermelde kruistabel.

Wat moet ik waar aanvragen?

Vroeger spraken we van een natuurvergunning. Sinds kort spreken we van een stedenbouwkundige vergunning voor het wijzigen van vegetatie. Een kapvergunning noemen we nu een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen voor het kappen van hoogstammige bomen. Al deze aanvragen kunnen nu alleen nog gebeuren via het digitale omgevingsloket.

Voor zowat elke wijziging aan natuurelementen moet je een vergunning aanvragen.

Sandra Werix, consulent Dienstbetoon Boerenbond

Wat is het verband tussen het bosdecreet en het natuurdecreet?

Vaak gooien we alle natuurwetgeving op een hoopje, maar toch is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen het bosdecreet en het natuurdecreet. Het bosdecreet slaat immers op vegetatie die effectief als bos beschouwd wordt. Het natuurdecreet slaat op vegetatie binnen én buiten een bos.

Het natuurdecreet bevat het begrip ‘zorgplicht’: ‘Iedereen moet altijd en overal zorg dragen voor de natuur.’ Je moet met andere woorden vermijdbare schade vermijden als er alternatieven zijn. Extra bescherming en mogelijk bijkomende maatregelen gelden in specifieke gebieden als VEN, speciale beschermingszones, reservaten en historisch permanente graslanden.

Consulenten

Deel deze pagina: 

Meer informatie