Natuurbeheerplannen: schrap alle globale kaders

Het natuurbeheerplan Centraal Haspengouw wordt ingeperkt tot de gronden in het beheer van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), zonder het uitgebreid globaal kader. Dat is goed nieuws en een eerste stap. “Het is voor Boerenbond echter in alle natuurbeheersplannen belangrijk om dat globaal kader te schrappen”, zegt Nick François, adviseur Natuur- en Biodiversiteitsbeleid bij de Studiedienst. Er is dus nog een lange weg te gaan.

Wat is nu precies een globaal kader? “Dat is een ruime perimeter die de eigenaar of beheerder van een natuurgebied eenzijdig kan afbakenen binnen het goedkeuringsproces van een natuurbeheerplan”, legt Nick François uit, adviseur Natuur- en Biodiversiteitsbeleid bij de Studiedienst. Binnen deze perimeter willen de Vlaamse overheid en natuurverenigingen dat het natuurgebied op lange termijn kan uitbreiden.

Echter, de percelen binnen deze perimeter liggen vaak in landbouwgebied en zijn in gebruik door professionele land- en tuinbouwers. “Eind 2022 bevond zich maar liefst 27.000 ha agrarisch gebied binnen globale kaders van natuurbeheerplannen. Dit betekent een aanzienlijke impact op de landbouwsector, aangezien deze gronden worden geïdentificeerd voor mogelijke toekomstige uitbreiding van natuurgebieden. Daardoor ervaren land- en tuinbouwers onzekerheid over de toekomst van hun landbouwactiviteiten”, aldus Nick François.

Volgend plantseizoen effect?

De goedkeuring van een natuurbeheerplan brengt geen onmiddellijke veranderingen met zich mee. Voor de land- en tuinbouwers die actief zijn in deze gebieden, betekent dit dat er morgen geen bemestingsbeperkingen worden opgelegd en er ook geen voorkooprecht is voor de Vlaamse natuuradministratie of natuurverenigingen. Echter, de impact kan al merkbaar zijn in het volgende plantseizoen.

Wat wel direct van kracht wordt, is dat natuurorganisaties bij een natuurbeheerplan type 4 aankoopsubsidies tot 90% van het aankoopbedrag kunnen krijgen voor percelen binnen de perimeter van het globaal kader, inclusief landbouwpercelen. Daarnaast kunnen eigenaars binnen deze perimeter gemakkelijker beheersubsidies verkrijgen als ze hun beheer afstemmen op de doelstellingen van het natuurgebied. “Op deze manier streeft de Vlaamse overheid ernaar om het bestaande natuurgebied op lange termijn uit te breiden tot de volledige perimeter. Dat kan dus niet.”

De langetermijndoelstelling is dus duidelijk: de natuurgebieden uitbreiden ten koste van het huidige landbouwgebruik binnen de globale kaders. “Het is dan ook begrijpelijk dat land- en tuinbouwers, en ook wij, ons daartegen verzetten. De onzekerheid over de toekomst van hun landbouwactiviteiten groeit, aangezien hun gronden worden geïdentificeerd voor mogelijke natuuruitbreiding.”

Eenzijdige claim

Vanuit het perspectief van de land- en tuinbouwers die hier actief zijn is dit een eenzijdige claim op de grond waar zij al generaties lang voedsel op produceren. “De realisatie van een globaal kader (door aankopen) zal op lange termijn zorgen voor een verdere versnippering van een nu nog vaak aaneengesloten landbouwgebied. Dit staat vaak haaks op visie- en beleidsdocumenten zoals ruimtelijke structuurplannen of herbevestigde agrarisch gebieden waar de Vlaamse overheid besliste om deze gebieden te voorzien voor de land- en tuinbouwsector. “

“Als deze visie er (nog) niet is, is een globaal kader eveneens een voorafname op een ruimtelijk proces (een RUP bijvoorbeeld) waarbij met alle administraties en lokale besturen gekeken wordt wat de beste manier is om bepaalde beleidsdoelstellingen te realiseren én waarbij er een grondige advies- en inspraakprocedure loopt.” Daarom is Boerenbond van mening dat een globaal kader absoluut niet thuishoort in het agrarisch gebied.

Het natuurbeheerplan voor Centraal Haspengouw wordt nu alvast ingeperkt tot de gronden in beheer van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), zonder het uitgebreid globaal kader zoals voorzien was in het ingediend plan. “Hiervoor werd een oppervlakte van 1493 ha (het zogenaamd ‘globaal kader’) uit het oorspronkelijke beheerplan gehaald, waarvan 100 ha herbevestigd agrarisch gebied. Deze schrapping zorgt ervoor dat er geen voorafname plaatsvindt op toekomstige uitbreidingen van de al aanwezige natuurgebieden. Maar dat deze enkel kunnen als ze in onderling overleg worden overeengekomen tussen alle actoren in het kader het landschapspark Hart van Haspengouw: “Bij de verdere uitbreiding van de natuurgebieden van Natuur en Bos zullen alle actoren betrokken worden in het bredere kader van landschapspark Hart van Haspengouw.”

Ondersteuning leden

“Net zoals in andere dossiers hebben we ook in Haspengouw onze leden ondersteund in het opmaken van individuele bezwaarschriften, tijdens de publieke consultatie. Daarnaast hebben we zelf een grondig onderbouwd collectief bezwaarschrift opgemaakt vanuit onze structuren”, aldus Nick François. “Ook organiseerden we een actie aan het VAC in Hasselt waar we, samen met enkele afvaardigingen namens de actiegroep fruittelers, een overleg hadden met ANB en gingen we in overleg met de lokale besturen in functie van de opmaak van hun gemeentelijk advies.”

Het natuurbeheerplan van Centraal Haspengouw is een van de vele dossiers die het laatste jaar in publieke consultatie gingen, ook in andere provincies werden er zowel door Natuurpunt als door ANB zeer ruime globale kaders ingetekend die voor heel wat ongerustheid zorgden bij onze leden. Denk maar aan de Velpevallei in het Hageland, Breeven in Antwerpen of de Uitkerkse Polder in West-Vlaanderen met globale kaders die vele malen groter zijn dan de effectief deelnemende percelen in het natuurbeheerplan en met grote gevolgen op lange termijn voor de landbouwers die nu actief zijn in dit gebied. Vanuit Boerenbond en onze plaatselijke structuren hebben we ons ook hier zowel via bezwaren als via acties verzet tegen de inkleuring van de globale kaders in het agrarisch gebied.

Alle globale kaders schrappen

“We vragen uitdrukkelijk dat de correcte redenering ook wordt doorgetrokken bij goedkeuring van de andere natuurbeheerplannen. We verwachten dan ook dat alle andere globale kaders in het agrarisch gebied worden geschrapt. Dit geldt bovendien niet enkel voor dossiers die nog moeten goedgekeurd worden, maar eveneens voor dossiers die de afgelopen jaren al werden goedgekeurd”, besluit Nick François.

Wat doet Boerenbond?

De absolute noodzaak tot een gewijzigde aanpak over natuurbeheerplannen werd opgenomen in ons politiek memorandum dat je vindt op www.plattelandmetstem.be.

  • Er wordt geen (H)AG meer toegelaten in de globale kaders. Natuurbeheerplannen mogen enkel en alleen nog dienen om de groene bestemmingen te realiseren;
  • Er wordt een verplichting tot verantwoording van het inkleuren van het ruimere globale kader ingevoerd, gezien dit op basis van de huidige wetgeving ontbreekt;
  • Alle eigenaars en gebruikers worden individueel aangeschreven zowel bij opstart van de goedkeuringsprocedure als na definitieve goedkeuring. De termijn van publieke consultatie wordt verlengd tot 60 dagen;
  • De goedgekeurde natuurbeheerplannen, de bezwaren en verwerking hiervan worden publiek beschikbaar gesteld. Momenteel kunnen deze enkel opgevraagd worden bij het Agentschap voor Natuur en Bos, wat te vaak stroef verloopt.