Menu

Maatregelen om hittestress bij dieren te beperken

Terug naar Actualiteit
Sector: 
Regio: 

Er is opnieuw sprake van een hittegolf. De meeste dieren hebben het echter al “te warm” vanaf buitentemperaturen hoger dan 25°C. Men spreekt van hittestress bij de dieren als de dieren actief proberen de warmte te vermijden (veel liggen, schaduw opzoeken, hijgen, minder eetlust…) en als door de hitte de productie bedreigd kan worden.Veehouders in ons land en elders hebben al verschillende maatregelen getroffen om de dieren zo comfortabel mogelijk te houden.

Hierbij bundelen we enkele do’s, tips en tricks:

Melkvee, geiten, schapen en vleesvee:

  • Voorzie te allen tijde voldoende en proper drinkwater. Minstens 10% van de dieren zou tegelijkertijd moeten kunnen drinken. Controleer meermaals per dag niet-automatische en automatische drinkwatersystemen en drinkwatervoorzieningen. Hoogdrachtige dieren en dieren in lactatie hebben nu een hoge waterbehoefte.
  • Afhankelijk van de schaduwvoorziening en de windsnelheid, kunnen de dieren op de weide gezet worden. Wanneer er onvoldoende schaduw beschikbaar is, is het raadzaam om de dieren op de heetste momenten van de dag op te stallen. Veehouders die het geprobeerd hebben, zijn enthousiast over het beweiden ’s nachts. Eventueel kunnen schaduwdoeken opgehangen aan schuilhokken of tussen bomen, de dieren schaduw geven (meer lezen: www.ilvo.vlaanderen.be/publicaties)
  • Zorg voor goed geventileerde, luchtige stallen met voldoende ruimte voor de dieren. Indien mogelijk, maak gebruik van mechanische ventilatie. Volg temperatuur, windsnelheid en gedrag van de runderen in de stal goed op en stel de ventilatie eventueel bij.
  • Leg schaduwdoeken of folies op lichtstraten in het dak, om de zon buiten te houden.
  • Natmaken van het dak kan ook binnen in de stal voor verkoeling zorgen. Natmaken van de dieren zelf is minder aangewezen, vooral bij melkvee, omdat ook bacteriën kunnen floreren op een vochtige huid. Maar geen enkele koe zou een pootbadje afslaan…
  • Zorg ervoor dat de voederopname goed blijft: voer vaker op koele momenten van de dag.  Hittestress kan maagdarm-problemen en pensverzuring geven, wees beducht hiervoor. Zorg ervoor dat mineraal-verlies (zweten, kwijlen…) gecompenseerd wordt. Het gebruik van likblokken en mineralenmengsels zorgt voor een goede smakelijkheid van het voer en verhoogde wateropname.
  • Sommige experten raden aan om koeien sneller droog te zetten, omdat de afkalving bij hitte vroeger op gang zou kunnen komen.
  • Controleer voeder en mengsels (bijvoorbeeld melkpoeders) goed op bederf en kwaliteit.
  • Vergeet de kalveren in eenlingboxen en kalverhutten niet, bekijk de oriëntatie van de hutten (Geen zon? Voldoende schaduw?).
  • Plan transport zorgvuldig, stel het eventueel uit en beperk de beladingsdichtheid.

Varkens:

  • Allereest is voldoende en fris drinkwater van groot belang. Controleer regelmatig de werking en druk van de nippels. Uit een studie uitgevoerd in Brazilië blijkt dat een verkoelen van het drinkwater (10-15°C) een belangrijke vermindering geeft van effecten van hittestress bij varkens, vooral bij zeugen.
  • Bij varkens is het belangrijk om de stalbezetting goed op te volgen en te beperken waar mogelijk.
  • Varkens kunnen niet zweten en verliezen vooral lichaamswarmte door te gaan liggen op koelere plaatsen zonder contact met andere dieren. Een propere stalvloer met eventueel natgemaakte ligplaatsen geeft afkoeling. Vloerkoelingssystemen kunnen ook soelaas brengen. Opletten met een hoge luchtvochtigheid in de stal, daardoor kunnen varkens nog moeilijker warmte afgeven.
  • Een goed geventileerde stal is belangrijk, maar er moet wel altijd op gelet worden dat biggen het niet te koud krijgen. Elke leeftijdsklasse heeft een andere comforttemperatuurszone. Veel varkenshouders werken al met verneveling van inkomende lucht en dit scheelt toch snel enkele graden binnen in de stal. Er zijn zeer efficiënte nevelinstalaties op de markt verkrijgbaar.
  • Het natmaken van het dak boven de stal, geeft ook een belangrijke afkoeling in de stal.
  • Controleer meermaals per dag of de automatische systemen (drinkwater, ventilatie) en de hierop geplaatste alarmen goed werken. Controleer ook de brandalarmen. Wees voorzien op technische problemen (bijvoorbeeld reserve-ventilators, waterbakken…).
  • Het voeder kan aangepast worden zodat de varkens zelf minder warmte genereren bij de omzetting ervan. Vraag hiervoor advies aan uw voederleverancier. Check voeder goed op bederf en hou de voederopname van alle diergroepen in het oog.
  • Voeder op koelere momenten van de dag. Eventueel kan de periode van voederopname verlegd worden door het licht ’s avonds en ’s nacht aan te laten. Zorg ervoor dat activiteiten zoals laden, verplaatsen, enten, … ’s morgens of ’s avonds uitgevoerd worden, zodat het rustig is op de warmste momenten van de dag.
  • Transport van varkens moet zorgvuldig gepland worden, zodat bijvoorbeeld ’s morgensvroeg geleverd kan worden. Belandingsdichtheid moet zeker verminderd worden. Het kan helpen om de varkens te laden in de schaduw en eventueel de varkens te vernevelen voor transport. Het natmaken van het asfalt onder de vrachtwagens, of het dak van de vrachtwagens kan het oplopen van de temperatuur in de vrachtwagen beperken (bijvoorbeeld bij leveren aan het slachthuis). Het slachthuis heeft meestal zelf al enkele maatregelen getroffen (hitteplan).

Meer lezen: https://www.boerenbond.be/kenniscentrum/onderwerpen/vermijd-hittestress-...

Pluimvee:

  • Voor pluimvee is de hitte echt gevaarlijk en kan dit aanzienlijke uitval geven. Het is belangrijk om de stalbezetting te verminderen, zodat de ventilatie tussen de dieren beter is. Stalbezetting kan verminderd worden door bijvoorbeeld gefaseerd of vroeger laden en meer selectie.
  • Hou al bij opzet rekening met de bezettingsdichtheid bij deze warme zomermaanden.
  • Zorg voor een optimale ventilatie, met een capaciteit van minimaal 3.6 m³ per kg lichaamsgewicht (advies GD). Verlaag indien nodig de bandbreedte. Controleer zeer goed de werking van de ventilatiesystemen luchtinlaten, kokers, voelers) en de noodalarmen en voorzie eventueel een reservesysteem. Plaats indien nodig hulpventilatoren bij voor extra luchtafvoer- en –circulatie.
  • Schakel tijdig de koelsystemen, zoals een fijn vernevelsysteem, in maar let ook op als bijvoorbeeld door onweer de buitentemperatuur plots drastisch zakt, of de luchtvochtigheid plots toeneemt. Bij minder goed geïsoleerde stallen kan het natmaken van het dak binnen in de stal voor verkoeling zorgen.
  • Een hoge luchtvochtigheid maakt het voor de dieren moeilijk om via de ademhaling warmte af te geven. Meet de luchtvochtigheid in de stal. Zorg voor droog strooisel en een goede hygiëne.
  • Ook hier is de toevoer van fris, proper drinkwater van groot belang (bij voorkeur 10-14°C). Controleer meermaals per dag de werking van het drinkwatersysteem (nippels en dergelijke). Spoel de drinkwaterleidingen dagelijks. Hang eventueel de drinklijnen wat lager en verhoog de waterdruk. Koeler drinkwater (enkel graden minder dan omgevingstemperatuur) zorgt voor een betere opname.
  • Verstrek vitamine C in het drinkwater en pas het voer aan (bijvoorbeeld meer natriumbicarbonaat), vraag hiervoor advies bij de voederleverancier. Controleer de goede voederopname van de dieren.
  • Controleer voeder en bijvoeders op bederf. Laat de silo’s regelmatig leegkomen.
  • Ongewenste pathogenen zoals bacteriën en bloedmijten vermenigvuldigen snel bij deze hoge temperaturen; zorg voor een goede hygiëne en neem preventieve maatregelen.
  • Zorg voor rust op de warmste momenten van de dag. Dim het licht om activiteit te beperken tijdens de namiddag, maar zorg voor meer licht op koelere momenten (zodat de dieren bewegen).
  • Voor vangen, laden en transport: volg zeker het hitteplan van het slachthuis. Beperk de beladingsdichtheid, enkele lege kratten zorgen voor een algemeen betere ventilatie. Momenteel wordt de DOA (aantal dode kippen bij aankomst) goed opgevolgd door de keurders en het slachthuispersoneel.

Het ziet ernaar uit dat we in de nabije toekomst meer rekening zullen moeten houden met extreme weersomstandigheden. Investeringen op langere termijn om hittestress te voorkomen moeten overwogen worden. Optimale stallenbouw, isolatie van oudere stallen, koelsystemen, automatisatie en aanplanten van begroeiingen in weides zijn maar enkele voorbeelden van toekomstgerichte veehouderij.”

Deel deze pagina: