Jaarvergadering Fruit in teken van de klimaatverandering

4 april 2022

Dat het thema klimaat meer dan ooit actueel is, ondervonden onze fruittelers afgelopen weekend aan den lijve, toen ze hun boomgaarden moesten beschermen tegen de dreigende nachtvorst.

Aan het begin van de jaarvergadering stelden de vijf kandidaten voor de wedstrijd ‘Idee van ’t jaar 2021’(een uitgestelde editie vanwege de coronapandemie) zich voor. Nipte winnaar werd de impactmeter van pcfruit. Met deze unieke tool kan een teler in één oogopslag zien wat het effect is van een gewasbeschermingsmiddel op de nuttige insecten in zijn boomgaard.

Impactmeter voorspelt wanneer nuttigen actief zijn

“We beschikken over veel modellen die kunnen voorspellen wanneer de nuttigen actief zijn”, zei pcfruit-onderzoekster Femke De Vis. “Zo kan je perfect afleiden wanneer je een middel kan toepassen of eventueel een alternatief inzetten om de nuttigen te ontzien. De impactmeter geeft ook de impact van een bespuiting na 14 dagen weer.”

Tweede werden Jana en Sander Cleuren met hun concept ‘Van cider tot high-end producten’ en derde Niels Bessemans met zijn bedrijf Optiflux, dat een innovatieve methode ontwikkelde om fruit na de oogst beter te bewaren.

Temperatuurstijging en vorst tijdens bloei

Patrick Willems, professor Waterbeheer aan de KULeuven, sneed in een videoboodschap het thema van de klimaatverandering aan. “Alle klimaatmodellen voorspellen in het voorjaar een temperatuurstijging van nu tot het einde van de eeuw tussen 1 en 4°C. In de zomer zal die stijging tussen 2 en 7°C liggen.

De stijging zal zeker een effect op enkele teelten hebben die hiervoor gevoelig zijn, zoals aardbeien, kersen en pitfruit. Langdurige droogte zal een impact hebben op de bewaarbaarheid van onder meer pitfruit. Houd ook rekening met meer extreme regenval.”

Bodemkundige en decaan van de faculteit Bio-ingenieurswetenschappen aan de KULeuven Jos Van Orshoven schetste enkele aspecten van vorst tijdens de bloei van appels en peren. “De bloei na warme winters is gemiddeld 9,5 dagen voor appel en 11,5 dagen voor peer vroeger dan na koude winters.

Warme winters zijn de norm sinds 1985. Tussen 2020 en 2070 zal de bloei van Conferenceperen verder vervroegen met 7,8 à 10,5 dagen. Het tijdstip van de laatste voorjaarsvorst vervroegt nog meer dan het bloeitijdstip.

De kans op vorstschade zal dus afnemen (met ongeveer 25%), maar blijft aanzienlijk. Bescherming van bloesems tegen vorst blijft de volgende decennia dus wel degelijk aan de orde in de appel- en perenteelt.”

Panelgesprek over het centrale thema klimaat

Tijdens een panelgesprek gingen Jos Van Orshoven en drie andere experten dieper in op het centrale thema. Van Orshoven zag het vroegtijdig detecteren van stressfactoren in de ontwikkeling van het gewas en het inventariseren van schade op basis van satelliet- en dronebeelden als veelbelovende toepassingsdomeinen in de fruitteelt.

Serge Remy, diensthoofd van de afdeling Pomologie en Teeltonderzoek van pcfruit, gaf tips rond vorstbestrijding. “Naast de ‘passieve technieken’ (grasbaan heel kort maaien, zwartstrook zwart maken, die je 2 à 3°C winst kunnen opleveren) kun je overkappingen en hagelnetten dichttrekken. Actieve technieken (vuurpotten, warmeluchtkanonnen, bovenkroonberegening, windmachines) bieden bijkomende bescherming. Vernieuwingen zijn het installeren van speciale sproeikoppen om water bij bovenkroonberegening te besparen en de inzet van warmtedraden in de druiventeelt.”

Kevin Delvaux, expert VLIF-beleid bij de Vlaamse overheid, wees op de 75% VLIF-steun die je binnen de niet-productieve investeringen kunt krijgen voor de aanleg van waterbufferbekkens. Hij gaf ook mee dat in 2020 iets meer dan 7000 ha (of 40%) van het hardfruit via de brede weersverzekering werd verzekerd. Jef Vercammen, directeur van de Proeftuin pit- en steenfruit van pcfruit, duidde de noodzaak tot het maken van vaak zware kosten (zoals hagelnetten, overkappingen, aanleggen van waterbassins) om het als bedrijf te overleven.