Lavers

“Handelaars weten dat onze producten supervers zijn”

2 november 2023

De Brusselse vroegmarkt – kortweg Mabru – is hét bevoorradingsplatform van onze hoofdstad. Elke week worden er in de vijf verkoopshallen en twee cash & carries zo’n 8000 tot 10.000 ton verse groenten, fruit, vis, gevogelte, wild, bloemen, planten en nog veel meer verhandeld. Onlangs vierde Mabru zijn vijftigjarig bestaan op de site aan de Werkhuizenkaai. Telers die aan de vroegmarkt leveren zijn een uitstervend ras. Luc Lavers en Marleen De Donder horen daarbij. Zij bevoorraden de hoofdstedelingen met groenten en aardappelen. “We rijden drie keer per week ’s avonds naar de markt en liggen dan pas rond 5 uur in ons bed.”

De ouders van zowel Luc als Marleen hadden een groente- en akkerbouwbedrijf. Luc is afkomstig van Peizegem-Merchtem, Marleen woonde vlakbij het huis waar ze nu wonen. Luc studeerde af als elektricien en Marleen als kinderverzorgster. “Maar de landbouwmicrobe zit in onze genen en was te sterk. In 1984 trouwden we, namen we de gronden van onze ouders over en startten we hier een bedrijf op een stuk grond dat we hadden gekocht”, vertelt Luc. “Eerst teelden we in de winter nog witloof, naast andere akkerbouwgewassen, zoals tarwe, mais en aardappelen.”

Gestopt met witloof

Dat liep goed, tot de witloofprijzen kelderden. “Een tuinbouwconsulent van Boerenbond raadde ons toen aan om witloof op hydrocultuur te telen. Maar daarvoor moesten we fors investeren en dat zagen we niet zitten.” Luc en Marleen zetten hun witloof toen elke dag af op de witloofveiling in Wolvertem, die niet meer bestaat. “We leverden ook witloof aan de Brusselse vroegmarkt, waar ik de klanten van mijn vader had overgenomen. Mijn ouders teelden toen prei en uien”, zegt Luc. “Als jonge kerel reed ik daar altijd mee naartoe. Mijn vader was op de vroegmarkt terechtgekomen via rapenboeren uit Peizegem die er leverden. Dat was niet altijd evident, want die zaten na een nacht verkopen soms tot de middag op café en mijn vader had koeien die ’s morgens moesten worden gemolken ...”

Helaas voor Luc en Marleen sloeg de witloofverkoop op de vroegmarkt niet aan. “De klanten vroegen fijn, klein witloof waarmee je geen goede opbrengst kon halen. Rond 1994 zijn we gestopt met witloof en gingen we uitsluitend nog leveren aan de vroegmarkt. We gingen meer aardappelen (Alegria en Challenger) en wittekool (één ras met een stevig gewicht) telen, omdat daar op de markt veel vraag naar is. Verder hebben we ook een klein areaal tuinrapen en rode biet. In de winter telen we ook wat rammenas en in het voorjaar lente-uien.”

Dalend telersaantal

De vroegmarkt telt nog 48 groothandelaars en producenten van fruit en groenten, voor bloemen en planten zijn dat er 12. Het merendeel daarvan zijn groothandelaars. “De markt gaat steeds vroeger open – vaak al rond middernacht, terwijl dat vroeger maar om 3.30 uur was – en is open tot 8 uur, soms tot 10 uur. Daarom verkopen we ook steeds meer aan groothandelaars, die bij ons ook bestellingen plaatsen en daarna winkels bevoorraden. Die handelaars betalen soms een lagere prijs, maar onze producten raken wel verkocht. Helaas dreigt de markt zo kapot te gaan, want het typische marktaspect – kijken, vergelijken, afbieden en bij de beste teler kopen – gaat verloren. Vroeger leverden er nog een vijftigtal groentetelers aan de vroegmarkt, maar dat aantal is sterk gedaald. Ik ken hier enkel nog Dany De Schrijver, ook uit Lebbeke, die sla en prei op de markt levert. We hebben een twintigtal vaste klanten, die we op maandag-, woensdag- en vrijdagnacht bevoorraden. Dat zijn vooral allochtonen; veel Marokkanen en Turken die die groenten gebruiken in couscous- en stoofschotels.”

Lavers

Door de verkoop 's nachts kunnen we vaak pas om 5 uur gaan slapen.

Lavers
Gemiddelde prijs

Een voordeel van het leveren aan de vroegmarkt is de gemiddelde prijs die Luc en Marleen er krijgen. “Op de veiling kan de prijs al eens pieken of kelderen. We stemmen onze prijzen wel af op die van de veiling, want omdat er veel handelaars kopen op de veiling, kan je aan hen moeilijk een hogere prijs vragen. Piekprijzen krijgen we nooit. Alle bestellingen noteer ik handmatig in een orderboekje en ook facturen maak ik manueel. Er is helaas ook veel concurrentie uit het buitenland. Zo zie je op de vroegmarkt onder meer Franse aardappelen, Duitse lente-uien … Veel boeren uit Lebbeke stopten met boeren en werden handelaar op de vroegmarkt. Alle handelaars op de markt kopen ook bij de veiling. Het grote voordeel is dat ze ons kennen en weten dat onze producten supervers zijn. Onze aardappelen zitten vaak ’s ochtends nog in de grond. We rooien die dan in de voormiddag, wassen en verpakken ze in netzakken van 5 kg en laden ze ’s avonds samen met onze groenten in onze vrachtwagen, waarmee we rond 22 uur naar de vroegmarkt vertrekken. Daar laden en stallen we alle producten uit en starten rond middernacht met de verkoop, die vaak loopt tot 4 uur. Daardoor kunnen we pas rond 5 uur gaan slapen. Veel slapen doen we dan niet meer, want we worden vrij snel wakker van de ochtendgeluiden … Onze klanten waarderen onze ‘uniforme’ producten. Marleen en ik zijn op elkaar afgestemd; zo binden we onze busseltjes lente-uien bijvoorbeeld steeds op dezelfde manier. Gewoonlijk stoppen we rond half maart zo’n anderhalve maand met leveren aan de vroegmarkt, omdat we onze aardappelen dan volop moeten planten. We zouden dan aardappelen van een collega-teler kunnen kopen en die op de markt verkopen, maar dat willen we niet.”

Geen opvolging

Luc en Marleen hebben geen opvolgers. Dochter Karolien werkt in een bankkantoor en haar man Dimitri runt een groot varkensbedrijf in Steenhuffel. “We zijn allebei 60 jaar en willen nog doorgaan met verkopen op de vroegmarkt zolang het nog lukt. Het is geen job om jaloers op te zijn, want je slaapt uiteraard niet veel en ook op zondag zijn we vaak nog aardappelen aan het rooien en inschuren …” besluit Luc.

Bedrijfsfiche

  • Luc Lavers en Marleen De Donder, dochter Karolien
  • Groente- en akkerbouwbedrijf met aardappelen, wittekool, tuinrapen, rode biet, rammenas en lente-uien
  • Lebbeke (Oost-Vlaanderen)