Expertise voor de korte keten

6 december 2021
Starten met een korteketenactiviteit is iets dat meerdere land- en tuinbouwers interesseert, maar het is niet altijd even eenvoudig. De regelgeving en reglementeringen zijn niet altijd even transparant. Steunpunt Korte Keten specialiseert zich in de rechtstreekse verkoop van boer naar burger en heeft dus alle expertise in huis voor wie hiernaar op zoek is. Boerenbond heeft nu een overeenkomst gesloten met het steunpunt: voortaan is lidmaatschap van het Steunpunt Korte Keten gratis voor wie lid is van Boerenbond.

Vlaanderen telt al heel wat korteketenboeren. Voor veel land- en tuinbouwers is dit een manier om met hun bedrijf te groeien richting toekomst of is het een optie om het bedrijf te bestendigen in het licht van de nieuwe uitdagingen waar de sector voor staat. Ook veel nieuwe boeren kiezen voor de korte keten als ondernemersmodel. De redenen om in de korte keten actief te zijn, zijn divers en ook het type bedrijven dat hiervoor kiest, is verschillend. Maar feit is dat hun aantal steeds toeneemt. Een van de landbouwbedrijven die bewust kiest voor een korteketenactiviteit is melkveebedrijf De Witte Lelie uit Wiekevorst (Heist-op-den-Berg). Het is een familiebedrijf, gerund door Marc, Ingrid en dochter Loes Van Houdt. Zij verwerken hun melk tot desserten, ijs, plattekaas en yoghurt en verkopen deze rechtstreeks aan het grote publiek.

Fiscaal-juridisch en producttechnisch

“Het was mijn moeder die vele jaren geleden voor het eerst een cursus ging volgen bij Ann Detelder, coördinator van het Steuntpunt Korte Keten”, vertelt Loes. “Intussen ben ik zelf al zeven jaar in het bedrijf aan de slag als zelfstandig helper, en ook ik klop geregeld met vragen aan bij het steunpunt. Die vragen zijn heel divers. Tijdens de coronacrisis had ik veel vragen over wat wel en niet mocht richting de klanten, maar het gaat bijvoorbeeld ook over btw in de horeca of vragen over etikettering. Zowel fiscaal-juridische vragen dus, als vragen die echt over de producten zelf gaan. Zijn er ergens nieuwe regels en wil ik daarrond een concrete uitleg, dan stuur ik een mailtje of ik bel om meer uitleg te vragen. Het is een automatisme geworden.

Ik zou lidmaatschap van het Steunpunt Korte Keten aanraden aan alle korteketenondernemers. Je kan er heel gemakkelijk terecht, de drempel is laag. Natuurlijk heb je ook je andere adviseurs, maar daar hangt meteen een prijskaartje aan vast en dat verhoogt de drempel toch. Het is veel makkelijker om met mijn vraag eerst naar het Steunpunt Korte Keten te gaan. Zij zullen mij trouwens toch doorverwijzen naar onze andere adviseurs als dat nodig is.

Wat ik ook heel fijn vond, zijn alle webinars die ze in de coronaperiode organiseerden. Dat is heel laagdrempelig om te volgen. Je doet dat gewoon van thuis uit, en mocht het je uiteindelijk toch niet zo interesseren, kan je er gemakkelijk uitstappen. Of wanneer je de avond zelf niet kan, kan je je inschrijven en later kijken. Vroeger volgde ik minder opleidingen, maar met zo’n webinar kan je eerst de kindjes in bed leggen en toch nog tijdig in het ‘leslokaal’ zitten.”

Opportuniteiten uit een pandemie

Het C-woord is al gevallen. De coronacrisis. Niet alleen de trigger voor meer webinars in plaats van fysieke vormingen, maar voor veel consumenten ook dé gelegenheid om de plaatselijke hoevewinkel beter te leren kennen. In mei vorig jaar tekende de VLAM op dat 67% van de producenten aangaf een hogere omzet te draaien dan normaal. Bij de start van de lockdown steeg de omzet in de korte keten met 29% en ook het aantal klantenbezoeken nam toe. Uit de bevraging van de VLAM kwam ook nog naar voren dat ongeveer een derde van de vaste klanten van hoevewinkels meer kocht dan normaal gezien. 83% van de verkooppunten in de korte keten zei meer nieuwe klanten te hebben. Vooral boeren die groenten, fruit, aardappelen of eieren verkochten, haalden positievere cijfers. Maar de boeren zetten zich er ook wel extra hard voor in. Zo communiceerde maar liefst de helft van alle korteketenverkopers extra via sociale media, mailings, borden, drukwerk … Een kwart van hen werkte met ruimere openingsuren en een op vijf boorde extra kanalen aan, bijvoorbeeld onlineverkoop, een automaat of het werken op bestelling.

Er kwamen vorig jaar ook veel hoevewinkels bij. In 2020 kreeg het Vlaams Landbouw- en Investeringfonds (VLIF) meer dan 100 aanvragen voor ondersteuning bij het inrichten van een hoevewinkel. Een jaar eerder waren dat er 83, in 2018 ging het om 75 aanvragen. Ook het Steunpunt Korte Keten krijgt elk jaar meer adviesvragen te verwerken.  

2020 in de hoevewinkel

Pas in 2021 kon de definitieve balans worden opgemaakt van coronajaar 2020 in de korte keten. Uit een bevraging blijkt dat de Belg de korte keten toch echt heeft (her)ontdekt. 40% meer gezinnen kochten vorig jaar producten aan bij lokale landbouwbedrijven en hoeveslagers. Opvallend: het volume van vers vlees aangekocht op de hoeve steeg met 55% of 1600 ton. Bijna de helft van alle Vlaamse consumenten geeft ‘oorsprong’ aan als een belangrijke factor in het nemen van hun aankoopbeslissing. Nog opvallend is dat de stijging in de hoeveverkoop vooral aangejaagd wordt door een jongere bevolkingsgroep.

Korte keten voor iedereen?

Het lijkt een mooi verhaal en een interessante meerwaarde voor het bedrijf. Maar is dat wel altijd zo? Past de korte keten bij elk land- of tuinbouwbedrijf? ILVO-onderzoeker Olivier Guiot heeft onderzoek gedaan naar succesfactoren in de korte keten. En dat toont aan dat het zeer belangrijk is dat er een goede match is tussen de persoonlijkheid van de ondernemer en de reden waarom die begint met een activiteit in de korte keten. Klantencontact is cruciaal in zo goed als alle varianten van de korte keten. Als de potentiële ondernemer dit ervaart als een inspanning of noodzakelijk kwaad, kan hij of zij er maar beter niet aan beginnen. Positieve energie kunnen halen uit klantencontacten is een cruciale voorwaarde voor de instap in en het succes van de korte keten als verdienmodel. Voor sommige ondernemers bepaalt het contact met de klant dan ook de keuze van afzetkanalen. Denk aan een kraam op de wekelijkse markt versus een automaat op een invalsweg. Daarnaast is er nog een hele set van factoren die niet rechtstreeks te maken hebben met de ondernemer, maar die wel het succes van de korte keten bepalen. Organisatie, strategie, implementatie en financieel management van de onderneming zijn bepalend voor het succes van het nieuwe verhaal. Versterken de factoren elkaar onderling, dan vergroot dat de kans op succes van de onderneming in de korte keten. Louter instappen om een centje bij te verdienen, werkt niet. De korte keten moet een bewuste keuze zijn.

En Boerenbond?

Boerenbond wil zijn leden die bezig zijn met korte keten, of hierin interesse hebben, maximaal ontzorgen. Het Steunpunt Korte Keten werkt daar al jarenlang rond en heeft over dit thema diverse projecten, adviezen en vormingen. Via dit ledenvoordeel kan Boerenbond aan elke landbouwer die lid is bij de organisatie ook een perfect advies geven op vlak van korte keten, en dat aan dezelfde voorwaarden als het andere advies dat binnen Boerenbond wordt versterkt. Ook deelnemen aan de groepsaankopen van het Steunpunt Korte Keten en het aanschaffen van publicaties aan ledentarief is mogelijk.

Wat houdt het lidmaatschap in?

  • Persoonlijk advies op jouw maat,
  • Infosessies en cursussen aan ledentarief,
  • Voordelige groepsaankopen,
  • Netwerken met andere Korte Keten ondernemers,
  • Een uniek netwerk van experten binnen handbereik,
  • Korting op de uitgaven.

Hoe werkt het?

Lidmaatschap van het Steunpunt Korte Keten is gratis voor Boerenbondleden, maar gebeurt niet automatisch. Wil je lid worden, neem dan volgende stappen:

  • Surf naar www.boerenbond.be/ledenvoordelen;
  • Kies ‘Gratis lidmaatschap Steunpunt Korte Keten’;
  • Klik op de knop om lid te worden. Duid aan dat je lid bent van Boerenbond en vergeet zeker niet je lidnummer in te geven.