Menu

Druppelirrigatie, een meerwaarde?

Terug naar Actualiteit
Sector: 
Innovatief en duurzaam omspringen met water wordt een uitdaging voor de landbouw. Er is nood aan waterefficiënte irrigatiesystemen. Druppelirrigatie kan een meerwaarde bieden voor intensieve tuinbouwteelten. Met ondergrondse druppelslangen kan je de productie van groenten en aardappelen soms verdubbelen.

Pieter Janssens van de Bodemkundige Dienst van België wees tijdens de studienamiddag ‘Hoe boeren bij waterschaarste’ bij ILVO op het belang van een duurzame irrigatie. “Door beredeneerd en op het juiste moment te irrigeren, kun je je watergebruik verbeteren. Tijdens een irrigatieproef vorig jaar bij aardappelen in Bree, waarbij in de zomer 7 irrigatiebeurten toegepast werden, haalden we een meeropbrengst van zo’n 4,5 ton per beregeningsbeurt van 25 mm. Irrigatie kan ook de waterkwaliteit verbeteren. Als je niet irrigeert, ligt het nitraatresidu veel hoger.” Een betere aansturing verhoogt eveneens het rendement. “Wie wil investeren in een beregeningsinstallatie, moet ook de variabele kosten per beregeningsbeurt (energie, werkuren …) meerekenen. Een beregeningsbeurt kost tussen 50 en 500 euro/ha, afhankelijk van het feit of je de kosten van watertransport moet meenemen.” De boer stuurt de irrigatie vrijwel altijd aan op basis van zijn aanvoelen, want hij heeft kennis van zaken. “Plant- of bodemsensoren kun je online raadplegen, maar ze zijn niet steeds eenduidig te interpreteren. Met een bodemwaterbalansmodel kunnen we de beschikbare vochtinhoud in de bodem klantgericht berekenen. Drones, satellieten en bodemscans geven mooi de variatie in groei weer, maar niet altijd een stikstoftekort of een andere reden voor een mindere groei.”

Druppelirrigatie biedt kansen

Druppelirrigatie is een bevloeiingsmethode waarbij water en meststoffen via slangen dicht bij de plant gedruppeld worden. Voor intensieve tuinbouwteelten zoals prei, asperges, pompoen, blauwe bes en braambes kan ze een meerwaarde bieden. Maar er is nog te weinig kennis om druppelirrigatie succesvol te implementeren. In het Leader-project ‘Irri-Wijs’, dat begin dit jaar startte en nog tot in juni 2020 loopt in de regio Kempen-Maasland, bundelen het Proefstation voor de Groenteteelt (PSKW), pcfruit en de Bodemkundige Dienst van België de krachten om kennis rond druppelirrigatie te vergaren. “Vier jaar geleden zijn we gestart met ons onderzoek”, zei Liesbeth Wachters van het PSKW op een studienamiddag over druppelirrigatie in Kinrooi. “Het is een nuttig systeem, maar niet hét ideale. Aandachtspunten om druppelirrigatie goed te laten werken zijn de plaatsing (boven of onder de grond), het feit of ze gemechaniseerd kan worden (anders heeft ze geen toekomst, want ze is vrij arbeidsintensief), en de toegevoegde waarde van sensoren.”

Uit een proef die het Proefstation vorig jaar aangelegd had op een proefveld prei in Bocholt, werd bij een vergelijkbare watergift een verdubbeling van de productie gehaald bij het gebruik van ondergrondse druppelslangen (zie figuur 1). “Mechanisatiemogelijkheden zullen bepalen of dit praktisch haalbaar is. Er werden ook goede resultaten behaald met druppelslangen tussen de twee plantrijen. Aandachtspunten blijven het afvalbeheer (veel polyethyleen als je de slangen uit de grond haalt) en wildschade. Een regelmatige controle is dus cruciaal”, aldus Liesbeth. “Het type druppelslang is erg belangrijk. Het is afhankelijk van het gewas, de plant, de zaaiafstand en de grondsoort, want in leemgrond verspreidt het water zich veel mooier dan in zandgrond. Bij een zandgrond zal je in het ideale geval meerdere en kortere watergiften toedienen. Denk goed na over het optimale aantal waterbeurten voor je planten. Een optimale waterkwaliteit en een goed filtersysteem zijn belangrijke voorwaarden bij het aanleggen van het systeem. Met weinig of geen ijzer in het water en het gebruik van een goede zandfilter zullen je druppelslangen goed werken.”

Piet Putzeys van pcfruit gaf enkele tips. “Start met de basis: een goede waterkwaliteit en goede teelt. Pas daarna kun je sturen met irrigatie, sensoren en meting van de sapstromen. Plan goed hoe je je perceel aanlegt om optimaal te irrigeren. Dat is de sleutel tot succes. Belangrijk is ook hoeveel water je wilt geven. Streef naar een evenwicht tussen de praktische haalbaarheid en wat de plant nodig heeft. De irrigatie is ook sterk verschillend per perceel en op bedrijfsniveau. Bij een leem-kleibodem is 1 waterbeurt soms al voldoende, bij een zandbodem zijn diverse beurten nodig. Druppelirrigatie met drip is drukgecompenseerd, waardoor je de watergift beter kunt sturen over langere afstanden. Ze is iets duurder dan de tape, maar ze gaat 5 à 10 jaar mee. Bij de tape is dat 1 à 3 jaar als je hem kunt oprollen. Ondergrondse irrigatie is veel duurder, maar de waterefficiëntie is veel beter.”

Van T-tape tot Aqua-Traxx

Op de studienamiddag stelden ook 3 leveranciers van druppelslangen hun aanbod voor.

Het bedrijf Saelens uit Staden importeert al 32 jaar de T-Tape-druppelslangen van Rivulis in België, Nederland en Duitsland. “Bij asperges raden we aan om de druppelslangen met een machine in de grond te leggen op 30 cm diepte. Daar kunnen ze 10 jaar blijven liggen”, zegt bedrijfsleider Roland Saelens. “Bij een druppelafstand van 30 cm realiseer je een waterafgifte van 340 l per uur per 100 m. Bij prei en uien leg je een T-Tapeslang per dubbele rij bovengronds of op 5 cm diepte.”

Edwin Rijpsma van Revaho, de grootste Nederlandse producent van druppelslangen, stelde de Streamline-X voor, een sterke slang voor akkerbouwteelten, die je kunt oplieren vanaf de kop van het veld. Daardoor hoef je met je tractor niet meer het veld in.

Installatiebedrijf Spranco-Matic uit Minderhout levert al meer dan 30 jaar druppelslangen voor de tuinbouw. “Elk jaar leveren we tussen 1000 en 1500 km druppelslangen in de fruitsector. In Vlaanderen zijn we een van de grootste verdelers van het druppelirrigatiesysteem Toro Aqua-Traxx”, aldus verkoopadviseur Gunther Vermeiren. “De flinterdunne maar erg sterke polyethyleen slang garandeert een precieze en uniforme waterdistributie naar alle planten. De drip tape wordt in of op de grond gelegd en blijft meestal één groeiseizoen liggen. Voor meerjarige teelten en installaties waarbij langere lengtes nodig zijn, zijn Toro Neptune-druppelslangen geschikt.”

Studiedag over watervoetafdruk

Druppelirrigatie komt ook aan bod op de studiedag ‘Hoe zal innovatie de watervoetafdruk van gewasproductie verkleinen?’ die de Bodemkundige Dienst van België organiseert, op vrijdag 22 maart van 13 tot 16.30 uur, in zijn kantoren aan de Willem de Croylaan 48 in Heverlee. Je krijgt er een overzicht van de huidige irrigatietechnieken met hun voor- en nadelen. Verder komen innovaties aan bod die het potentieel hebben om Vlaanderen waterrobuust te maken. Er wordt eveneens een boek voorgesteld over dertig jaar irrigatieproeven op de Bodemkundige Dienst. De toegang is gratis, schrijf wel in voor 18 maart via www.bdb.be.

Deel deze pagina: