Menu

Terug naar Actualiteit >CVBB vergaart unieke terreinkennis

Alle regio's

Om de rode MAP-meetpunten die de nitraatnorm van 50 mg nitraat/liter overschrijden gericht te kunnen aanpakken is een goede kennis van het afstroomgebied cruciaal. Aan de hand van intensieve nitraatmetingen, samen met een inventarisatie van de karakteristieken van het gebied, is het CVBB in staat om voor zo’n meetpunt een aanpak uit te rollen voor een betere waterkwaliteit.

Unieke terreinkennis

De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) bemonstert maandelijks elk actief MAP-meetpunt. Op basis van die cijfers selecteert het CVBB meetpunten die prioritair moeten verbeteren om de MAP-doelstellingen te kunnen realiseren. Bij meetpunten die rood zijn of die de nitraatnorm benaderen (regelmatig metingen van meer dan 45 mg nitraat/liter), voert het CVBB stroomopwaarts van het meetpunt maandelijks bijkomende sneltesten uit, bij iedere kruising van de waterloop met een weg, drainagebuizen, overstortbuizen enzovoort (zie foto). Daarnaast zijn er langs de volledige waterloop detailmetingen (zie foto). Bij overduidelijk groene meetpunten worden geen extra metingen uitgevoerd.

De voorbije 7 jaar heeft het CVBB in Vlaanderen 454 MAP-meetpunten en meer dan 10.000 deelmeetplaatsen opgevolgd, goed voor meer dan 155.000 nitraatmetingen. Door die vele metingen, verspreid langs de waterloop en over de jaren heen, krijgen de CVBB-medewerkers een duidelijk beeld hoe nitraat in het oppervlaktewater instroomt. Met die unieke terreinkennis brengen ze kritieke punten in kaart en kunnen ze de werking er intensifiëren.

Sneller en frequenter meten

In de beginperiode (2012-2015) wisten de CVBB-medewerkers pas dat bij een MAP-meetpunt een verhoogde nitraatconcentratie opgetekend werd door online de meetgegevens van de VMM te raadplegen. Vaak was dat te laat en was de oorzaak van nitraatoverschrijding niet meer te achterhalen. Sinds 2016 stuurt de VMM enkele dagen na een meting een mail naar het CVBB met signaalwaarden. Op basis van deze nog niet gevalideerde meetresultaten kan het CVBB snel reageren en op zoek gaan naar de oorzaak van de nitraatverhoging. Dankzij deze signaalwaarden werd duidelijk dat de nitraatconcentratie aan een MAP-meetpunt in een korte tijdspanne sterk kan variëren. Daarom voert het CVBB nu op bepaalde locaties continu metingen uit met een sonde en/of een sampler.

Grondwater en orthofosfaat

Het CVBB meet ook nitraatconcentraties in grondwater, want ook hier is het belangrijk dat we kunnen aanduiden welke gebieden/percelen gelinkt zijn aan het overschrijden van de milieunorm. Momenteel loopt er een casestudy rond een grondwatermeetpunt in Puurs. Deze ervaring zal gebruikt worden om andere gebieden met soortgelijke grondwaterproblemen aan te pakken.

Fosfaat is een belangrijke voedingsstof voor planten en een essentiële bouwsteen voor alle levende wezens. Doordat de fosfaatbemesting in het verleden onvoldoende afgestemd werd op de hoeveel fosfor die de planten kunnen opnemen, hoopte de fosfor zich op in de bodem. Hoewel die fosfor in de meeste bodems hecht gebonden blijkt te zijn, noteren we bij veel meetpunten van het MAP-meetnet overschrijdingen voor fosfor. Als er te veel fosfaat in het water zit, kan dat het ecosysteem ontwrichten. Algenbloei kan bijvoorbeeld een zuurstoftekort in het water veroorzaken.

Foto 1. Stroomopwaarts van MAP-meetpunt 990035 in Watou (West-Vlaanderen) wordt frequent gemeten.
Foto 2. Het CVBB voert ook detailmetingen uit langs de hele waterloop.

Een stukje van de werking van het CVBB is dus ook opvolging van orthofosfaat (in water opgeloste fosfaat) in het oppervlaktewater. Naar analogie met de werkwijze voor nitraat, werden er 14 MAP-meetpunten geselecteerd waarvan de fosforconcentraties stroomopwaarts in de waterloop gedetailleerd in kaart gebracht worden om een beeld te krijgen van de bronnen die fosfor uitstoten. Op basis van die selectie kunnen we uiteraard nog geen algemene uitspraken doen over het globale beeld in Vlaanderen. In 2018 wil het CVBB het aantal meetpunten uitbreiden waar gezocht wordt naar de oorzaak van orthofosfaatoverschrijdingen.