Menu

Brexit mag geen bruggen verbranden

Terug naar Actualiteit
Thema: 
Regio: 
Hoewel een harde brexit vermeden werd, leidt de scheiding tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk (VK) alsnog tot ingrijpende veranderingen. Ward Verberck is sinds dit jaar brexitbegeleider bij VLAM en staat bedrijven die naar het VK willen exporteren bij met raad en daad. “Ik zal nog niet meteen zonder werk zitten, want het akkoord zal niet blijven zoals het vandaag is.”

Nele Kempeneers

Het is intussen al vijf jaar geleden dat de Britten aan de hand van een referendum beslisten om de Europese Unie (EU) te verlaten. Sindsdien is er een grote zoektocht aan de gang naar de nieuwe relatie tussen de EU en het VK. Op kerstavond 2020 kwam er een doorbraak in die zoektocht, toen de onderhandelaars van beide partijen een akkoord bereikten over een nieuw partnerschap. In dit akkoord staan afspraken over de regels die sinds 1 januari van dit jaar gelden tussen de EU en het VK. Enkele dagen later ging Ward Verberck van start in zijn nieuwe functie als brexitbegeleider bij VLAM. Hij deelt zijn visie op de huidige situatie met de lezers van Boer&Tuinder.

Nieuwe wereld

Heel wat organisaties zijn druk in de weer om de bruggen tussen de EU en het VK zo goed mogelijk in stand te houden, en wie weet zelfs sterker te maken. Boerenbond vangt heel wat vragen van land- en tuinbouwers op, maar ook het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM) trekt mee aan de kar. Om Vlaamse exporteurs van primaire producten maximaal te ondersteunen na de brexit, wierf VLAM een brexitbegeleider aan. Ward Verberck heeft jarenlange ervaring in de internationale handel van voeding en heeft zo heel wat inzicht in import, export, logistiek en douaneformaliteiten. De juiste man op de juiste plaats dus. “De brexit heeft ervoor gezorgd dat we in een totaal andere wereld zijn terechtgekomen”, begint Ward zijn verhaal. “Veel van de zekerheden die we hebben opgebouwd door de jarenlange handel met het VK binnen de Europese Unie moeten herbekeken worden, met alle gevolgen van dien.”

Primaire producten

Elk bedrijf dat handel voert met het VK en advies nodig heeft, kan bij VLAM terecht. Zowel producenten als exporteurs die hun producten aankopen bij verschillende afnemers. Er is echter een voorwaarde, en dat is dat het gaat om het exporteren van primaire producten. “Dat kan gaan van bloemen en planten tot appels, aardbeien, kaas en aardappelen”, vertelt Ward. “Soms krijgen we ook vragen over de export van bewerkte producten als diepvriespizza’s, maar dan verwijzen we door naar de expertise van Fevia, de Federatie van de Belgische voedingsindustrie. Bij VLAM focussen we ons echt op primaire land- en tuinbouwproducten.” Gezien zijn vorige functies in de internationale handel heeft Ward Verberck de aanloop naar de brexit zeer nauw opgevolgd. “Uiteraard zijn we opgelucht dat het niet tot een harde brexit is gekomen, want dat zou onze economie veel harder hebben getroffen dan een overeenkomst”, weet hij. “Maar dat neemt niet weg dat het akkoord er pas op het allerlaatste nippertje is gekomen, wat tot veel onzekerheid heeft geleid. Alle betrokken instanties hebben hun huiswerk wel zo goed mogelijk gemaakt en er waren heel wat voorbereidingen getroffen maar als het akkoord er vroeger was geweest, was er ons veel onduidelijkheid bespaard gebleven.”

Ook Boerenbond informeert

Ook Boerenbond was al geruime tijd bezig met het inschatten van de impact van de brexit, maar het was wachten op een akkoord om ook in detail te kunnen werken. Giel Boey is adviseur Internationaal beleid op de Studiedienst van Boerenbond en beleefde de pre-brexitperiode erg intens. “Het is voor heel wat van onze leden belangrijk om te weten waar ze aan toe zijn als ze willen exporteren naar het Verenigd Koninkrijk. Veel leden zaten met vragen. Hoewel er nog heel wat onduidelijkheid was, werden er wel gaandeweg krijtlijnen bekend over hoe het verdrag eruit zou gaan zien”, vertelt hij. “Daarom organiseerden we op 3 december in samenwerking met AVBS een webinar om de belangrijkste zaken rond de brexit op een rijtje te zetten. Ook vandaag krijgen we nog heel wat vragen binnen. We staan onze leden bij waar we kunnen, en werken daarvoor samen met VLAM. Het is in ieders belang dat we kennis delen en elkaar versterken.” De nieuwe regels voor handel met het VK zijn gelukkig niet van de ene dag op de andere ingegaan. Men werkt met drie fasen. De nieuwe regels gingen het eerst in voor hoogrisicoplanten en levende dieren. Op 1 april zijn de overige planten en plantaardige en dierlijke producten aan de beurt en in juli gaat een nieuwe set regels in voor alle exportgroepen. “Groep twee en drie exporteert nu dus nog onder de oude voorwaarden, maar ik verwacht dat ik in de aanloop naar april ook van deze bedrijven meer vragen zal krijgen”, zegt Ward. “Vandaag krijg ik het meest vragen uit de sierteeltsector, iets minder vragen komen van de groente- en fruitbedrijven en de vleessector.”

VK zelfvoorzienend?

Zal het Verenigd Koninkrijk nu meer inzetten op het zelfvoorzienend worden? Zowel Ward als Giel denken niet dat dit snel realiteit zal worden. “Er is in het VK wel een politieke motivatie om meer op eigen productie te gaan inzetten. Zo wil men een nieuw landbouwbeleid, als het ware een Brits GLB, maken om de eigen land- en tuinbouw verder uit te bouwen”, weet Giel Boey. “Maar als we realistisch zijn, denk ik niet dat het VK op korte termijn in staat is om grote veranderingen door te voeren.” Ward beaamt dat. “Gezien de noordelijke ligging, het terrein, de klimatologische omstandigheden en de beperkte middelen is het VK niet in staat om zelfvoorzienend te worden. Men is erg afhankelijk van de EU en dat zal niet snel veranderen”, weet Ward. “Voeding is voor het VK een mogelijke pasmunt in dergelijke verdragen, omdat ze toch niet zelfvoorzienend zijn. Men wil echter ook niet overspoeld worden door minder kwaliteitsvolle en goedkopere voeding uit het buitenland. Dat is een moeilijk evenwicht. De Britten staan echter wel sterk in de export van diensten en industrieproducten.”

Verder kijken

Waar zitten nu precies de grootste uitdagingen voor wie vanuit Europa wil exporteren naar het VK? “Vooral voor bedrijven met gemengde goederen is het vrij technisch en complex. Het CE-label wordt bijvoorbeeld niet meer erkend in het VK, men wil eigen instanties creëren. Daardoor moeten bepaalde systemen worden herzien” , zegt Ward. “Grote ondernemingen die al ervaring hadden met bijvoorbeeld de Amerikaanse of Chinese markt zijn deze procedures wel gewend. Maar voor wie nu voor het eerst buiten de EU verkoopt, kan de tijdsbesteding, dus ook de kosten, erg oplopen.” Dat wil echter niet zeggen dat exporteren naar het VK nu minder interessant is dan voorheen. “Het VK blijft onze vierde grootste exportmarkt voor agrarische producten. Voor sommige sierteeltproducten is het zelfs de tweede belangrijkste exportbestemming”, weet Ward. “Dat mogen we dus absoluut niet verwaarlozen, integendeel. We moeten nadenken over hoe we dit in ons voordeel kunnen ombuigen. Bijvoorbeeld: als een klein bedrijf de moeite doet om te voldoen aan de regelgeving voor het VK, waarom dan ook niet kijken naar andere markten? Oekraïne, Japan … Er zijn heel wat interessante bestemmingen.”

Voldoende uitdagingen

Ward hoeft zich nog niet meteen zorgen te maken dat hij te weinig werk op de plank krijgt bij VLAM. “Ik zoek nu vooral oplossingen voor dringende vraagstukken. Hopelijk zal dat binnen enkele maanden veranderen in het werken aan langetermijnsystemen en draaiboeken, zodat we samen met alle partners het systeem nog vlotter en sterker kunnen maken”, klinkt het. Al waarschuwt Ward om waakzaam te blijven. voor te veel optimisme. “Het is een misvatting dat dit verdrag tussen de EU en het VK een vaststaand feit is. De Britten hebben een aantal toegevingen moeten doen waar ze niet blij mee zijn en er wordt verwacht dat ze na verloop van tijd zullen aandringen op herzieningen. We moeten erover waken dat dit geen bedreiging wordt voor onze export. Met andere woorden: ik zal nog een hele tijd voldoende uitdagingen hebben in deze functie.”

Heb je vragen voor brexitcoördinator Ward Verberck? Je kan hem bereiken via ward.verberck@vlam.be of op 0473/26.94.72. Ook de Boerenbondconsulenten blijven uiteraard voor je klaarstaan.