Boerenlandschap Pajottenland-Brussel

3 februari 2022

Wie Pajottenland zegt, zegt boerenlandschap. In de streek domineert de grondgebonden landbouw die al eeuwen mee vorm geeft aan het unieke cultuurlandschap. We gingen met enkele collega’s van Boerenbond en twee medewerkers van Pajottenland+ de boer op.

Woordvoerders van die dag waren twee lokale landbouwers die dagelijks werken in deze unieke streek. Een boerenlandschap vlak bij Brussel. Een parel voor toeristen, vruchtbare grond voor de boeren en de hoofdstad Brussel als afzetmarkt. Het ideale plaatje, zo denken velen.

Maar ook in het Pajottenland is het een uitdaging om een gedragen evenwicht te vinden tussen landbouw, natuur en bos, erfgoed … en landschap. Dat evenwicht is belangrijk voor de toekomst van zowel boer als buur(t) en zorgt voor een kader waarbinnen je werkt en leeft, waarbinnen men onderneemt en consumeert, zowel producten als diensten.

Winst en verlies

Actieve land- en tuinbouwers bezoeken helpt de kijk op landbouw verruimen. Zo wees Anita Bayens uit Gooik op het belang van een opening tussen twee houtkanten. Het is haar venster op de weide die erachter ligt. Van aan de melkstal kan ze de koeien in het oog houden. Goed voor de gemoedsrust van de boerin. Goed voor het welzijn van de koeien. Toch wil men de twee houtkanten verbinden, het venster sluiten. De vraag is of de winst die men verwacht op het vlak van natuur het verlies aan werkuren voor de bedrijfsleiders compenseert. Zoals zo vaak valt de winst in het ene kamp, het verlies in het andere.

Joris Claeys uit Lennik omschrijft de kleine landschapselementen voorlopig als werk dat niet opbrengt. Voor niet-landbouwers zijn ze een streling voor het oog, als landbouwer ervaar je de lasten en is het zoeken naar de lusten. Joris merkt trouwens op dat de wielertoeristen liever stoppen ter hoogte van een weide met vergezicht dan voor een bos dat het uitzicht belemmert. Niet alleen de boer maar ook de toerist vraagt om open plekken in het landschap en dat is net waar akkers en weiden voor zorgen.

Verhaal vertellen

De Vlaamse regering selecteerde ‘Boerenlandschap Pajottenland’ als kandidaat-landschapspark. Een unieke kans om door samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid de streek, en dus ook de landbouw, naar een hoger niveau te tillen. Daarvoor is het belangrijk dat de lokale landbouwers hun verhaal (blijven) vertellen, dat anderen ernaar luisteren en er in overleg gezocht wordt naar meerwaardecreatie. De vraag is niet of de Pajotse landbouw wil veranderen, dat gebeurt al. Op beide bedrijven zagen we inspanningen op het vlak van waterbeheer, dierenwelzijn, afzet via de (ver)korte keten ... De vraag is of en hoe andere actoren hier een rol in willen opnemen op een manier dat het inkomen van het boerengezin gegarandeerd blijft en de duurzaamheidsinitiatieven erkend worden. Meekijken met de boer(in) was daarom waardevol en leerrijk.

Dit project wordt mogelijk gemaakt dankzij het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.

Logobalk