aanvoer BelOrta

BelOrta sluit 2023 af met 626 miljoen euro productomzet

2023 was een bijzonder jaar voor BelOrta. Niet alleen vierde de grootste groente- en fruitcoöperatie van ons land haar 10-jarig jubileum, de integratie van de Belgische Fruitveiling (BFV) en de opstart van een nieuw centraal sorteercentrum onderstreepte haar ambitie en geloof in het coöperatief model.

Ook in de teelt en verkoop van groenten blikt BelOrta samen met haar telers terug op veel uitdagingen. De naweeën van de energiecrisis en de daaruit volgende sterke inflatie had impact op de wereldwijde beschikbaarheid van verse groenten. Dit gebeurde ook bij extremer wordende klimatologische omstandigheden en toegenomen ziektedruk in bepaalde gewassen. Strategisch samenwerken en investeren blijken meer dan ooit cruciaal voor de verdere ontwikkeling van onze lokale tuinbouw.

Weersextremen

Wat de weersomstandigheden betreft, onthouden we vooral de hittegolven in juni en september en de kletsnatte juli- en novembermaand. Ook in de rest van Europa werden records opgetekend op het vlak van weersextremen. Overstromingen in de Povlakte, bosbranden in Griekenland, extreme hitte in Zuid-Europa … ze hadden allemaal impact op de beschikbaarheid van verse groenten en fruit op de Europese markt. De combinatie met lagere winterproducties in Noordwest-Europa leidde ertoe dat er in februari en maart zelfs her en der tekorten ontstonden. Product- en afzetzekerheid en leveringsbetrouwbaarheid worden de komende jaren belangrijke thema’s. BelOrta is gewapend om hierin een betrouwbare en centrale rol te blijven spelen, zowel voor haar meer dan 1200 aangesloten groente- en fruittelers als voor haar 500 nationale en internationale klanten.
 

Klimaat beïnvloedt prijsvorming vruchtgroenten

Globaal werden er normale tot behoorlijke prijzen voor de meeste tomatensoorten behaald. Enkele specialiteiten deden het goed. Deze prijsvorming was ook nodig om de enorm gestegen kosten op de productiebedrijven te compenseren. In bepaalde periodes van het jaar was er een goede buitenlandse vraag naar onze tomaten. De grote productiegebieden in Zuid-Europa werden, naast toegenomen ziektedruk, meer dan eens getroffen door hittegolven, met een sterke impact op hun eigen productie.
Als gevolg van de uitbreiding van het komkommerareaal – met daaraan gekoppeld een aanzienlijk groter volume – zal afgelopen jaar niet worden herinnerd als een topkomkommerjaar wat prijsvorming betreft. Dat was ook zo bij courgettes, waar toegenomen vollegrondsproducties leidden tot een van de minste seizoenen van de laatste jaren. Aubergines kenden een moeizame eerste seizoenshelft, maar een behoorlijke eindspurt in augustus en september, terwijl paprika het bij momenten zeer goed deed; onder meer door kwaliteits- en aanbodproblemen in diverse productieregio’s.
 

tomaten
Matige producties bij vollegrondsgroenten

Het aspergeseizoen was door de koude nachten in het voorjaar weinig productief. Voor de witte asperges uit serres en verwarmde volle grond verliep de prijsvorming tijdens de eerste weken van het seizoen daardoor goed. De combinatie van lage producties en een betere vraag gaf een positief effect op de prijsvorming in april en mei. Maar vanaf juni viel die vraag wat weg, waardoor het einde van het seizoen matig tot zwak was.
Eind 2022 werd al duidelijk dat, door de moeilijke teelt van de witloofwortelen, we in 2023 geen topproductie van witloofkroppen moesten verwachten. 2023 werd regelmatig gekenmerkt door schaarste op de markt, waardoor de prijsvorming in het voor- en najaar hoger was dan gemiddeld. Hogere temperaturen in de zomermaanden en begin september hadden dan weer een negatieve impact op de prijsvorming. Overvloedige regenval in november leidde tot dramatische omstandigheden op het veld, met een moeizame witloofworteloogst tot gevolg.
Begin 2023 was er heel wat minder sla op de markt dan in de voorgaande jaren. Ook hier speelden hoge energieprijzen onze productie parten, waardoor de prijzen van kropsla en alternatieve slasoorten tot en met maart beduidend hoger waren dan die in 2022. In de daaropvolgende zachtere maanden lukten de vollegrondsteelten in het buitenland goed. Daardoor kwamen er voldoende volumes slasoorten op de markt, wat dan weer minder goed was voor de prijsvorming op dat moment. De markt van sla en slasoorten blijft dus een zeer wisselvallige markt.
De prijsvorming van bloemkool verliep in 2023 al bij al goed. Een winter met af en toe zeer strenge vorst (met schade aan winterbloemkool als gevolg) en een zeer nat voorjaar zorgden voor piekprijzen voor serre-, winter- en voorjaarsbloemkool. Ook in de rest van het jaar zorgden klimatologische omstandigheden voor een zeer overzichtelijk aanbod, met een betere prijsvorming tot gevolg.
Prei kende twee diverse jaarhelften. De schaarste in het voorjaar zorgde voor een toegenomen vraag en stijgende prijzen. De verwachting van ruime oogsten en eerder lage prijzen als gevolg van een zachtere zomer werd tenietgedaan door overvloedige regenval en moeilijk oogstbare preivelden in november, waardoor eind 2023 gekenmerkt werd door een bovengemiddelde prijsvorming en onzekerheid rond beschikbaarheid voor het voorjaar van 2024.
 

keruing sla
Verdubbeling aantal hardfruittelers en -aanbod

Vorig jaar realiseerde BelOrta de integratie van collega-coöperatie BFV en werden heel wat nieuwe producenten en collega’s verwelkomd. Door deze stap versterkt BelOrta haar rol en slagkracht als toonaangevende aanbieder van Belgisch hard-, zacht- en steenfruit. Via nieuwe en gecombineerde marktbenaderingen, een nog intensere marktontwikkeling en een uitgebreid aanbod aan nieuwe en traditionele variëteiten is BelOrta een geschikte partner om, als een van de meest relevante afzetpartijen op de Europese markt, onze lokale fruitproductie alle kansen te geven. Samen telen de 600 BelOrta-fruitproducenten 200 miljoen kg peren, 85 miljoen kg appelen, 13 miljoen kg aardbeien, 6 miljoen kg zoete kersen en zo’n 3 miljoen kg aan houtig kleinfruit (framboos, braam, blauwe bes, aal- en stekelbes). Er wordt ook verder ingezet op de revival van de Belgische pruim en lokale meloenproductie.

hardfruit
zachtfruit
Correct seizoen zonder extreme pieken en dalen

Bij aardbei blikt BelOrta terug op een jaar met een goed evenwicht tussen vraag en aanbod. Binnen de rassen valt een belangrijke verschuiving op van juni- naar doordragers. Hierdoor komen enkele nieuwe rassen met relevante volumes in beeld, zoals Aurora Karima, Lady Emma en Favori.
Ook het bessen- en zachtfruitseizoen verliep correct. Moeder Natuur zat redelijk mee, behalve in de tweede helft van juli en begin augustus; een donkere en natte periode. Dat laatste is voor de kwaliteit én de consumptie niet bevorderlijk. Het was ook geen ‘meloenenweer’ tijdens het meloenenseizoen.
Bij kersen werden er iets minder volumes bij vroege kersen en Kordia genoteerd, maar een eerder normaal aanbod bij Regina. Het seizoen werd gekenmerkt door hoge aanvangsprijzen, met een terugval vanaf de tweede week van juli.
 

Grote verschillen tussen jaarhelften bij hardfruit

Bij hardfruit was er een groot onderscheid tussen de twee jaarhelften. In de eerste maanden bleven de prijzen onder de verwachtingen presteren. Voor appel waren de oude oogst en een grote Europese stock van importproduct spelbrekers van september 2022 tot maart 2023. Pas vanaf april was er een prijscorrectie voor appel en peer. Die was te danken aan de goede verkoop en de acties die in heel Europa georganiseerd werden om de appel- en peerconsumptie te stimuleren. Vanaf mei zagen we ongekend hoge perenprijzen in de markt. Helaas kwam die prijsstijging er pas toen er nog maar een zeer beperkt aanbod beschikbaar was.
Met de nieuwe oogst in augustus en september kon er op een lege markt worden gestart. Dit zorgde ervoor dat de prijsvorming een stuk beter dan in 2022. Ook de kleinere peren- en appeloogst in andere Europese productiegebieden droegen hiertoe bij.

Bio leeft opnieuw op

In 2022 kende de bioconsumptie in België een stevige knauw en tekenden heel wat indicatoren voor het eerst met rode cijfers. Maar in 2023 zagen we tekenen van een kentering en nam de interesse voor bio weer toe. Als gevolg van de integratie van de BFV-biofruitproductie stijgt het BelOrta-aanbod gevoelig. Grootste producten binnen het bio-aanbod zijn nu peer, appel, komkommer en trostomaten. Het totale assortiment neemt toe tot een 100-tal soorten, met zelfs een aanbod van kersen en aardbeien.

Internationale erkenning voor duurzame inspanningen

BelOrta behaalde in 2023 ook als een van de eersten in de bedrijfswereld het SDG-Championcertificaat (Sustainable Development Goals). Deze erkenning van de Verenigde Naties toont dat BelOrta trendsetter is in het verder verduurzamen van de coöperatie. Er wordt bijvoorbeeld veel aandacht aan de circulariteit van de verpakkingen besteed door maximaal in te zetten op herbruikbare kratten. Bij de ontwikkeling van nieuwe verpakkingen is een maximale recycleerbaarheid en het gebruik van gerecycleerde grondstoffen een belangrijk uitgangspunt. Net als de vorige jaren slaagde BelOrta er ook in om haar CO2-uitstoot verder af te bouwen. BelOrta is goed op weg om haar doelstellingen voor 2030 ruim op tijd te behalen door een duidelijke verbetering van de energie-efficiëntie en meer in te zetten op hernieuwbare energie.
 

Promotie consumptie groenten en fruit

De voorbije jaren daalde de consumptie van verse groenten en fruit. Dit is een zorgwekkende ontwikkeling, die haaks staat op het groeiende bewustzijn van het belang van een gezond en evenwichtig voedingspatroon. BelOrta neemt ook daarin haar verantwoordelijkheid om met acties een gezondere levensstijl voor consumenten te promoten. Zo lanceerden ze in 2023 ‘Brainboosters’, een alternatieve verpakking om de studenten tijdens de (her)examens aan te moedigen om gezond te blijven eten. Om de consument een inkijk te geven in het vakmanschap van de telers organiseerde BelOrta de fototentoonstelling ‘RIJP, de kunst van het telen’. Met deze en andere projecten streeft BelOrta ernaar de consument te inspireren en aan te zetten om bewust gezond te kiezen voor verse en lokaal geteelde groenten en fruit.
 

BelOrta groenten
Vooruitblik 2024

Productzekerheid is niet meer zo vanzelfsprekend. Klimaat, toenemende ziektedruk, een gebrek aan adequate gewasbeschermingsmiddelen, volatiliteit op energiemarkten, een steeds strengere regelgeving, krapte op de arbeidsmarkt, geopolitieke onrust … Deze en nog andere factoren leidden ertoe dat een goed gevuld groente- en fruitschap niet vanzelfsprekend is. Deze complexiteit waar de BelOrta-telers mee te maken hebben, wordt nog eens extra bemoeilijkt door bovenwettelijke verwachtingen van bepaalde marktdeelnemers, die toegevoegde kosten met zich meebrengen zonder dat ze voldoende vergoed worden uit de markt. Er wordt vaak te weinig beseft dat bij heel wat telers het vat meer dan vol is. Net als elk ander economisch gerund bedrijf hebben ook zij rendementsverwachtingen. Ongenuanceerd politiek opbod en prijzen- en andere oorlogen kunnen niet op de kap van producenten. Onze gepassioneerde familiebedrijven staan aan het begin van onze voedingsketen. Ons lokaal, duurzaam geteeld en kwalitatief aanbod moet worden gewaardeerd. Het zou onverstandig zijn om dit voor een paar centen verschil te vervangen door importproduct, als we ook in de toekomst onze winkelrekken gevuld willen zien.
BelOrta zal haar verantwoordelijkheid blijven nemen als betrouwbare partner in de afzetketen van groenten en fruit met het oog op het behoud van een toekomstgerichte, leefbare en lokale voedingstuinbouw. In 2024 zal de coöperatie zich dus, samen met haar telers, medewerkers en iedereen betrokken in de keten van veld tot bord, opnieuw positief en enthousiast inzetten om elke dag voor de lekkerste, meest kwaliteitsvolle groenten en het sappigste fruit te zorgen.
Bron: BelOrta