Menu

Terug naar Actualiteit >Antibioticagebruik bij dieren daalt

Alle regio's

In het kader van de internationale week van de sensibilisering voor goed gebruik van antibiotica, die plaatsvindt van 13 tot 19 november, sporen het Amcra en de federale overheid iedereen – ook de eigenaars van gezelschapsdieren – aan om deze geneesmiddelen verstandig te gebruiken. Antibiotica kunnen ons leven redden en zullen dit blijven doen als wij inspanningen blijven leveren. Sinds 2011 is het gebruik van antibiotica bij dieren met 20% gedaald. Ook bij een globale analyse van het antibioticagebruik van de Certus-producenten bleek er voor het derde opeenvolgende jaar een daling te zijn.

Amcra, het kenniscentrum voor antibioticagebruik en -resistentie bij dieren, het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) en het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) wijzen nogmaals op hun inzet en op het concrete beleid dat ze samen voeren met betrekking tot de strijd tegen antibioticaresistentie. Het doel is de volksgezondheid en de dierengezondheid verbeteren in het kader van een one health-benadering. Wanneer bacteriën resistent worden voor antibiotica vormt dit immers een probleem voor onze gezondheid en ook voor de gezondheid van de dieren.

Vorig jaar stemden de federale overheid, de farmaceutische industrie en mengvoederfabrikanten, de landbouworganisaties, de beheerders van lastenboeken en de dierenartsen- en dierengezondheidsorganisaties in met de doelstellingen om tegen 2020 tot een vermindering van het antibioticagebruik bij dieren te komen. Dit is opgenomen in Visie 2020, het actieplan van Amcra. Daarnaast werd ook de ‘Overeenkomst tussen de federale overheid en alle sectorale partners die betrokken zijn bij de vermindering van het gebruik van antibiotica in de dierlijke sector’ ondertekend. Deze heeft als doel een daling met 50% van het totale gebruik van antibiotica en een daling met 75% van het gebruik van de zogenaamde ‘kritische’ antibiotica tegen 2020 en een daling met 50% van het gebruik van gemedicineerde voeders op basis van antibiotica tegen het einde van 2017.

De genomen initiatieven werpen vruchten af. In vergelijking met het referentiejaar 2011 bedroeg de cumulatieve daling van het totale gebruik van antibiotica bij dieren 20% en 56,1% voor de kritische antibiotica, ook gekend als 'de antibiotica van de laatste kans'.  

Het is belangrijk op te merken dat de daling vastgesteld op het vlak van het antibioticagebruik samenhangt met een daling van de antibioticaresistentie, wat het uiteindelijke doel is.

Registratie en monitoring antibiotica: Belpork pioniert verder


Al sinds 2014 levert Belpork een belangrijke bijdrage aan de reductiedoelstellingen voor veterinair antibioticagebruik in België via het project AB Register. In 2017 werd de halfjaarlijkse opmaak van periodieke rapporten, waarin elke deelnemende varkenshouder zijn antibioticagebruik kan bekijken en vergelijken met de andere varkenshouders, door de wetenschappelijke eenheid van Amcra voortgezet. Bij een globale analyse van het antibioticagebruik van de Certus-producenten bleek er voor het derde jaar op rij een daling te zijn. Daarnaast bouwde Belpork de samenwerking met andere kwaliteitssystemen, retailers en de overheid nog verder uit en werd er geïnvesteerd in nieuwe projecten.

Resultaten bij varkens in 2016. Bij de analyse van het antibioticagebruik in 2016 van de Certus-bedrijven die tijdens de eerste drie jaar onafgebroken aan AB Register deelnamen, stelde men in alle diercategorieën opnieuw een duidelijke daling vast. Er worden voornamelijk producten met een oranje Amcra-kleurcode gebruikt. De rode producten, die kritisch het meest belangrijk zijn, maken nog slechts 1,4% van alle behandeldagen uit. Dit is duidelijk een gunstige evolutie tegenover 2014-2015, toen deze kritische antibiotica nog 7% van alle behandeldagen uitmaakten. Deze evolutie kan zowel door de strengere wetgeving omtrent kritische antibiotica als door de strengere normen in het Certus-lastenboek verklaard worden. Het gebruik van de rode producten situeert zich nog steeds vooral bij de kraambiggen. Net als in de voorgaande jaren worden antibiotica voornamelijk ingezet voor ademhalingsproblemen en algemene stoornissen. De breedspectrum penicillines en tetracyclines blijven het meeste gebruikt worden en zijn samen goed voor meer dan de helft van alle behandeldagen op Certus-bedrijven. Het grootste deel van de toedieningen gebeurt via orale weg, waarvan een derde met antibiotica gemedicineerde voormengsels.

Bedrijfsgezondheidsplan. Sinds 2016 moet elke Certus-varkenshouder waarvan het antibioticagebruik bij één of meerdere diercategorieën in de rode zone valt, samen met zijn bedrijfsbegeleidende dierenarts een actieplan op te maken. Daarin geven beide partijen aan welke concrete acties zij zullen ondernemen om tot een verminderd en meer verantwoord antibioticumgebruik te komen. Belpork streeft er echter naar om hierin een stap verder te gaan met de realisatie van een meer gestructureerde aanpak via het bedrijfsgezondheidsplan. Dit plan omvat een beschrijving van de actuele situatie op het bedrijf op vlak van bioveiligheid/hygiëne, management, dierengezondheid en -welzijn en somt de sterktes en de verbeterpunten op van het bedrijf. De veehouder en de (bedrijfsbegeleidende) dierenarts maken het bedrijfsgezondheidsplan op in onderling overleg. Ieder jaar dienen zij dit te evalueren en aan te passen aan de actuele bedrijfssituatie. DGZ ontwikkelde voor dit project een prototype in samenwerking met de Universiteit van Gent. Belpork zal dit prototype verder uitbouwen tot een praktisch bruikbare online tool. Belpork streeft ernaar om met een eerste pilootgroep te kunnen starten in de zomer van 2018.

Belport ondersteunt uitbreiding AB Register naar pluimvee- en melkveesector. Nadat in 2016 de samenwerking tussen Belpork en Belplume van start ging, lanceerde het AB Register midden 2017 het portaal voor pluimveehouders. Sindsdien dienen alle Belplume deelnemers al hun verschafte antibiotica door de bedrijfsdierenarts te laten registreren in het AB Register. Ook de broeiers hebben daarbij de belangrijke rol om alle gegevens van de opgezette loten te registreren. Hierdoor zal het op termijn mogelijk zijn om analyses op lotniveau uit te voeren. Naast de pluimveesector toont ook de melkveesector al lange tijd interesse in het gebruik van AB Register. In 2017 is de samenwerking tussen Belpork en IKM bestendigd en is de eerste fase van de uitbreiding van AB Register naar melkvee van start gegaan. Streefdatum voor de lancering van AB Register Melkvee ligt in het voorjaar van 2018.

Samenwerking Belpork en derde partijen. Sinds 27 februari is er een wettelijke verplichting om alle voorgeschreven, verschafte en toegediende antibiotica en antidiarrhoica op basis van zinkoxide voor diergeneeskundig gebruik te registreren in het data-collectiesysteem van de overheid, Sanitel-Med. Deze verplichting geldt voor pluimvee (leg- en braadkippen), varkens en vleeskalveren in België. Om een efficiënte werking te garanderen, voorziet Belpork een automatische koppeling tussen AB Register en Sanitel-Med zodat alle registraties van AB Register deelnemers (zowel voor varkens als pluimvee) 4 keer per jaar doorgegeven worden aan Sanitel-Med. Tot nu toe zijn er drie koppelingen gemaakt tussen AB Register en Sanitel-Med voor alle registraties van 27 februari tot en met 30 september 2017. Naast een degelijke samenwerking met de overheid, vindt Belpork het ook belangrijk om te investeren in goede relaties met de retailsector. Zowel vanuit de kwaliteitswerking als vanuit AB Register werd er in 2017 een dienstverlening op maat aangeboden aan verschillende retailers. Deze krijgen onder meer een rapport dat specifiek is voor hun leveranciers/doelgroep.