Menu

“Dit werkt voor ons bedrijf”

Terug naar Actualiteit
Toen de bestaande kraamstallen op hun varkensbedrijf duidelijk hun beste tijd gehad hadden, gingen Rik en Nancy Bogaert-Verhaeghe op zoek naar een waardig alternatief. Verschillende systemen werden overwogen, maar na een proefperiode ging de keuze naar Pro Dromi-vrijloopkraamstallen. “Geen enkel systeem is perfect, maar voor ons wegen de nadelen niet op tegen de voordelen. Al moet ieder voor zich uitmaken wat voor zijn bedrijf de kraamstal van de toekomst is.”

Nele Kempeneers

Rik en Nancy, beiden afkomstig uit landbouwersgezinnen, runnen samen een varkensbedrijf in het West-Vlaamse Ledegem. Het bedrijf ging van start in 1993 en evolueerde van een open systeem naar een gesloten bedrijf met 350 zeugen en zo’n 1600 vleesvarkens, waarvan de helft zelf wordt afgemest. Ook de akkerbouwtak van het ouderlijke bedrijf van Nancy werd geïntegreerd en men verbouwt er tarwe, gerst, mais en suikerbieten. Aandacht voor antibioticagebruik was altijd al een van de stokpaardjes van Rik en Nancy. Sinds 10 jaar wordt er op het bedrijf dan ook zo goed als geen antibiotica meer gebruikt.

Kiezen voor balans?

Toen drie jaar geleden duidelijk werd dat de bestaande kraamstallen aan vervanging toe waren, begon het koppel na te denken over een oplossing. “We waren er snel uit dat een update van de bestaande infrastructuur niet haalbaar was, dus keken we naar de bouw van een volledig nieuwe stal”, zegt Nancy. “Dat we onze tijd vooruit wilden zijn en ‘iets meer’ wilden doen, was snel beslist. Maar wat moest het dan worden? Onze eerste voorkeur ging uit naar kraamstallen met balansvloeren, waardoor er minder kans is dat de zeug biggen kan doodliggen. We gingen op verschillende bedrijven langs die dit systeem gebruiken en leerden de voor- en nadelen kennen. Maar we hadden het gevoel dat dit systeem voor ons bedrijf niet ambitieus genoeg was en dat we verder wilden kijken naar wat er nog mogelijk is.”

Geen toeval

Inspiratie voor vrijloopkraamstallen kwam er door de ervaring dat een van de zeugen op het bedrijf toonde dat ze beter kon werpen in een ruimer hok en met stro op de vloer. “Het idee om met vrijloopkraamstallen te werken begon langzaam te rijpen, en we zijn dan ook in een toenmalig Nederlands proefbedrijf gaan kijken naar het Pro Dromi-kraamstalsysteem”, zegt Rik. “Wat we zagen sprak ons aan, en we hebben vier proefkraamstallen van Pro Dromi Classic laten installeren op ons bedrijf. Iets wat ik elke landbouwer die een dergelijke innovatie overweegt, zou aanraden. Het is heel belangrijk om het systeem en de manier van werken te leren kennen voor je een dergelijke grote investering doet.” In deze proefopstelling werd niets aan het toeval overgelaten. Er werden camera’s opgesteld om elke gedraging van zeug en biggen te kunnen monitoren, voederopname en speengewicht van de biggen werden bijhouden en zelfs de luchtcirculering werd volledig aangepast zodat die representatief zou zijn voor de nieuwe stal die gebouwd zou worden.

Geen klassiek kraamhok

Wat onderscheidt het Pro Dromi-systeem van een klassiek kraamhok? “Ten eerste krijgen de zeugen meer ruimte. Met de gangen tussen de hokken inbegrepen, zitten we aan 11 m2 per zeug. Dat is erg veel. De kraamstal is zo ontworpen dat de zeug kan worden vastgezet, maar ook makkelijk terug kan worden losgelaten. Een tweede belangrijk onderdeel is de ‘biggennanny’, een verwarmde box waarin de biggen kunnen slapen en waar ze niet kunnen doodgelegen worden door de zeug. Deze kan wel contact houden met de biggen door haar neus of kop door de kleine doorgang van de nanny te steken. De biggen kiezen zelf wanneer ze de nanny verlaten of er na het drinken weer in lopen om te rusten. Een derde belangrijke component waar Rik en Nancy voor kozen is het automatische voedersysteem. De zeug kan via het activeren van een sensor aangeven dat ze wil eten. Door de zeug kleinere porties aan te bieden wanneer ze dat wil, wordt vermorsing tegengegaan, iets wat in vrijloopsystemen een probleem kan zijn.

Financieel haalbaar?

Door eerst aan de slag te gaan met de proefopstelling met vier kraamhokken, konden Rik en Nancy gedurende twee jaar de sterktes en zwaktes van het systeem ontdekken. “Het is heel belangrijk om eerst te ontdekken of een investering wel past op je bedrijf”, zegt Nancy. “Zo merkten wij dat er nog een aanpassing nodig was in de luchtcirculatie. Op warme dagen was het temperatuurverschil tussen het zeugenhok en de biggennanny te klein, waardoor de biggen niet genoeg werden gestimuleerd om in de nanny te komen slapen, met meer doodliggers tot gevolg. Als we de nieuwbouwstal op die manier zouden inrichten, was er dus een betere manier nodig om de temperatuur te controleren.” In 2019 ging dan toch de bouw van de nieuwe stal van start. Hierin werden twee afdelingen van telkens 52 Pro Dromi-kraamstallen voorzien. Een hele investering, want de inrichting van de hokken is niet alleen duurder, ook de grotere oppervlakte per zeug jaagt de kostprijs de hoogte in. De luchtconditionering gebeurt met twee warmtewisselaars, een voor lucht en een voor water. Een grote investering dus, en die was enkel mogelijk dankzij VLIF-innovatiesteun.

Minister van Landbouw Crevits bracht recent een bezoek aan de nieuwe kraamstal van de familie Bogaert en benadrukt dat het belangrijk is dat de overheid innovatie in de landbouw blijft ondersteunen. Rik en Nancy zijn nog in onderhandeling met de afnemer om te kijken of hun varkens uit vrijloopkraamstallen een financiële meerwaarde kunnen betekenen.

Melk voor elk

Intussen zijn Rik en Nancy al een aantal maanden aan het werk in hun nieuwe kraamstallen. De ervaring is positief. “Wanneer we zien dat een zeug begint te wroeten in de juten zak die in het hok is bevestigd, weten we dat ze normaal gezien 12 à 18 uur later zal werpen. Dat is het signaal waarop we wachten om de zeug vast te zetten in het kraamhok.” Dat vastzetten verloopt vrij vlot, aangezien de hekken makkelijk te hanteren zijn. “Nadat de biggen voor het eerst hebben gedronken, leggen we ze een halfuurtje in de nanny, zodat ze leren dat het daar aangenaam warm en veilig is om te slapen. Later op de dag, wanneer de biggen het systeem snappen, wordt de zeug opnieuw losgelaten. Het contact met de biggen blijft behouden als ze in de nanny zitten, want de zeug kan hier met haar neus of kop naar binnen. Iets waarvan ze dankbaar gebruik maakt.” Worden er met dit systeem nu minder biggen doodgelegen? “Nee”, weet Rik. “Het percentage doodliggers zal iets hoger liggen dan bijvoorbeeld in stallen met een balanssysteem. Maar we merken wel dat het speengewicht tot 1 kg hoger ligt in vergelijking met onze oude stal (met beperkte ruimte). Dat is te danken aan de hoge voederopname van de zeugen en dus ook de hogere melkgift. Al is het altijd moeilijk een oude stal te vergelijken met een nieuwe stal die anders is opgebouwd.” De biggen zijn zo voldaan met melk dat het een uitdaging is voor Rik en Nancy om ze te motiveren vast voeder te proberen. De speendip valt echter goed mee, met dank aan het hogere speengewicht. “We zien ook dat de vitaliteit van de zeugen sterk is verbeterd”, zegt Nancy. “Ze vermageren veel minder en komen sneller in bronst. Wat ons ook opvalt is de rust in de stal. De dieren zijn echt op hun gemak.”

Niet voor iedereen

Op het bedrijf van Rik en Nancy wordt al meer dan 10 jaar geen antibiotica meer gebruikt, iets wat ze heel belangrijk vinden in de strijd tegen resistentie. “Enerzijds zitten we in een varkensarm gebied, wat het risico op ziekteverspreiding tussen andere bedrijven minimaliseert”, zegt Nancy. “Maar we doen ook heel wat inspanningen om de bioveiligheid te verhogen. Denk maar aan het strikt gescheiden houden van leeftijdsgroepen, eigen aanfok, een sanitair sas met doucheruimte en vaste looplijnen. Als landbouwer moet je elke keuze afwegen en de voor- en nadelen in acht nemen. Met de keuze voor vrijloopkraamstallen kozen we misschien iets meer in functie van het zeugcomfort, terwijl een stal met balansvloer meer tegemoetkomt aan de veiligheid van de biggen.” De kraamstal van de toekomst, bestaat die wel? “Wij zijn tevreden met de keuze die we gemaakt hebben, maar laat het duidelijk zijn dat dit geen zaligmakend systeem is. De publieke opinie verandert snel, dus kies voor een systeem waar je je zelf goed bij voelt.”

Deel deze pagina: 

Meer informatie