Deze week deed zich opnieuw een zwaar geval van botulisme voor in Vlaanderen. Meerdere runderen zijn op zeer korte termijn gestorven. Eenmaal de ziekteverschijnselen van botulisme zich manifesteren bij een rund, is het in feite te laat. De getroffen dieren herstellen meestal niet. Veehouders hebben er dus alle belang bij om maatregelen in te voeren om de kans op botulisme te verkleinen.

We sommen hier nogmaals de voornaamste preventieve maatregelen op.

• Controleer of er geen kadavers of levend wild aanwezig zijn in je weiden of op je akkerland alvorens te maaien, zeker in natuurgebieden waar veel wild en waterwild zit.
• Kijk ook na of je geen kadavers vindt in dakgoten, regenputten en open drinkwaterputten.
• Doe gericht aan ongediertebestrijding en probeer te beletten dat vossen, vreemde honden of verwilderde katten toegang krijgen tot je bedrijf.
• Laat je koeien op de weide niet uit traagstromende grachten of poelen drinken.
• Als een rund of kalf sterft, laat dit kadaver dan zo snel mogelijk verwijderen en zorg ervoor dat er geen lichaamssappen uitvloeien naar kuilvoeders of het drinkwater van je dieren.
• Gebruik geen pluimveemest voor bemesting van weiden of akkers waarop je ruwvoer wint voor je rundvee.
• Kuil correct in en dek je kuil goed af. Plaats de kuil liefst op hogergelegen niveau, zodat er bij overstromingen of na een stortbui geen water in stroomt.
• Controleer tijdens het uitkuilen of er geen kadavers in je kuil zitten, zeker als je met een mengvoederwagen werkt.

Extra aandacht op gemengde bedrijven
Een bedrijf waar industrieel pluimvee en rundvee samen aanwezig zijn, loopt extra risico voor het ontwikkelen van botulisme.

• Pas op alle niveaus een absolute scheiding toe tussen de twee diersoorten.
• Zorg voor een apart machinepark voor beide diersoorten, of reinig en ontsmet het materiaal op zijn minst nadat je bijvoorbeeld je pluimveestal uitmestte.
• Verwijder zo snel mogelijk pluimveekadavers en stockeer ze in afgesloten tonnen of containers, voor afvoer via Rendac.
• Als je pluimveemest opslaat op je bedrijf, zorg dan voor een volledige afscheiding van die mest – zowel boven- als onderaan – zodat er geen uitvloei mogelijk is via regen, ongedierte of wind. Stockeer deze mest ook zover mogelijk van de rundveestal, van graas- of maaiweides, van akkerland voor ruwvoerwinning en van je kuilvoedersilo’s. Bemest je weiden of akkerland voor ruwvoerwinning niet met deze mest en gebruik zeker geen gedroogd pluimveemest als beddingsmateriaal. Dit is trouwens absoluut verboden.

Vaccinatie kan onheil voorkomen
Sinds eind vorig jaar is er een vaccin tegen botulisme beschikbaar. Het beschermt tegen de types botulisme C en D, die bij ons het meest voorkomen. Je hoeft het vaccin slechts eenmaal toe te dienen, maar het moet wel jaarlijks herhaald worden. Effectieve bescherming treedt pas op na enkele weken. Vooral de risicobedrijven doen er goed aan nu al te vaccineren. Contacteer hiervoor je bedrijfsdierenarts.

– Erik Mijten, Studiedienst

Wat is botulisme?

De ziekte botulisme wordt veroorzaakt door het botulismetoxine, een gifstof die afkomstig is van de bacterie Clostridium botulinum. De bacterie en de gifstoffen kunnen afkomstig zijn van kadavers die je per ongeluk ingekuild hebt of die in het drinkwater van je runderen terechtkomen. Deze gifstoffen zetten zich vast op de zenuwbanen en veroorzaken verlamming van de spieren. Dat is een onomkeerbaar proces. Zulke dieren zijn dus ten dode opgeschreven. De meeste gevallen van botulisme treden op in de zomermaanden. Een verdenking van botulisme moet je melden aan het FAVV.

Voor gedetailleerde informatie over botulisme en preventie klik hier.