Op 6 april organiseerde minister-president Peeters de vierde Dialoogdag over de crisis in de varkenssector. Die crisis is er nog steeds, want ook al is de voederprijs lichtjes gedaald, toch is hij nog steeds te hoog in vergelijking met de varkensprijs, die op zijn beurt minder snel stijgt dan de sector verwacht had. Heel wat bedrijven kijken nog steeds aan tegen zware verliezen en financiële putten uit het nabije verleden. Daarom stond rentabiliteit centraal op deze vierde Dialoogdag.

Herman Vets lichtte de evolutie van de rentabiliteit in de sector uitgebreid toe. Vooral voor de technische kengetallen binnen de varkenshouderij is worpgrootte een succesverhaal. De worpindex groeit minder snel. Bij vleesvarkens zijn de technische parameters veeleer stabiel en ze dalen zelfs de laatste jaren.

De varkensprijs volgt de voederprijs niet meer, wat nefast is voor de rentabiliteit en dus ook voor het inkomen voor de boer.  

Daarnaast leggen allerlei wettelijke verplichtingen een extra druk op het inkomen. Sommige knelpunten werden naar voren geschoven voor verdere discussie, zoals margeverschillen bij vleesvarkens, bedrijfsstructuur en groepshuisvesting, voorlichting en onderzoek, bedrijfsuitbreiding en vernieuwing.

Voederconversie

In de discussie was er vooral aandacht voor de ontbrekende kennis over de juiste en vergelijkbare voederconversie. Bij de huidige problematiek – dure voeders en matige varkensprijs – hebben we vooral het gebrek aan kennis over de kostprijs van de laatste kilo’s van een varken aangekaart. Het kabinet beloofde bijkomend onderzoek om dat kennishiaat in de toekomst beter in te vullen.  Ook werd van gedachten gewisseld over mogelijkheden om de bedrijfskennis en -opvolging in de vleesvarkenshouderij op te krikken.

Bedrijfsstructuur en groepshuisvesting

Door de betere vruchtbaarheid kampen heel wat bedrijven met een te krap aantal vleesvarkensplaatsen. Daardoor worden – zeker bij lage biggenprijzen – varkens te dik gestoken, omdat voor kleine loten biggen onmogelijk nog een goede prijs gemaakt kan worden. Dit resulteert in nogal wat technische bedrijfsproblemen: tragere groei, kwetsuren, achterblijvers … Beter zou zijn iets minder zeugen te houden.

Vanwege de verplichte omschakeling naar groepshuisvesting in 2013 waarschuwt de sector dat er een wezenlijk tekort van Belgische biggen kan ontstaan, met meer import en dalende kwaliteit bij de vleesvarkens tot gevolg. De landbouworganisaties klagen vooral de ondoorzichtige prijsvorming van de biggen aan als voornaamste oorzaak van lage opbrengsten in de zeugenhouderij.

Onderzoek en voorlichting

Te veel voorlichting komt vandaag uit commerciële hoek en er is duidelijk gebrek aan objectieve voorlichting. Of de varkenshouder daarvoor moet betalen – wat de mening is van de adviesbureaus – blijft echter een open vraag. Centraal staat natuurlijk de kwaliteit van de boer. Efficiënter boeren kan dikwijls meer opbrengen dan bedrijfsgroei, terwijl voorlichting al te gemakkelijk uitsluitend op groei focust. Moeten we niet nadenken over een systeem van kennisoverdracht via websites, zoals varkensnet in Nederland? Ook hier is het belangrijk wie de informatie aanbrengt. Alleszins verwacht de sector meer financiële ondersteuning van de overheid voor onderzoek en voorlichting.

Bedrijfsuitbreiding en vernieuwing

Bij groei worden schaalvoordelen vaak overschat en schaalnadelen onderschat. Ook een niet-groeier moet zijn bedrijf up-to-date houden. Voor de sector moet dit meer aangemoedigd worden. Bij de groeiers zijn er dan weer bedrijven met goede technische kengetallen, die dit niet of onvoldoende vertaald zien in een beter inkomen.

Duidelijk is dat de landbouwer steeds meer een manager moet worden. Het is nodig dat er een mogelijkheid tot naschoolse opleiding is, zodat hij zich kan aanpassen aan de veranderende omgeving.

Toekomstige ontwikkelingen moeten meer benadrukt worden in de landbouwopleidingen vandaag. De vraag of de overheid niet méér moet investeren in kennisopbouw van de boeren was toch wel de rode draad – maar ook de conclusie – doorheen deze vierde Dialoogdag.

Bert Bohnen, Studiedienst