De Europese Commissie heeft vorige week een rapport voorgesteld met de voorziene tussentijdse evaluatie van het gevoerde zuivelbeleid. Zo ging ze na of het beleid voorziet in voldoende maatregelen om voor de melkveehouders een vlotte overschakeling naar de afschaffing van de quotaregeling mogelijk te maken.

Zuivelbeleid

Na de zuivelcrisis van 2009 kijken Europese zuivelspecialisten opnieuw vooruit. In 2013 zullen in de 27 Europese lidstaten melkquota toegekend zijn voor een totaal productievolume van 150,44 miljoen ton. Op basis van productievoorspellingen op langere termijn verwacht de Europese Commissie slechts een zeer langzame groei van de zuivelproductie met 3% ten opzichte van 2009. Dit betekent dat de Europese melkveehouders in 2020 instaan voor een te verwerken melkproductie van 139 miljoen ton!
De prognoses werden gemaakt op basis van computermodellen die rekening houden met de aangroei van de wereldbevolking en een stabiel economisch klimaat. Met het effect van prijsschommelingen werd geen rekening gehouden. Nochtans zullen sterke melkprijsschommelingen en het gebrek aan voldoende stabiliteit op de graanmarkten voor de individuele melkveehouder ongetwijfeld beslissend zijn om al dan niet zijn melkproductie op te drijven.
De prognose gaat ervan uit dat een stijgende koopkracht consumenten ertoe aanzet meer zuivelproducten te verbruiken. Door de stijgende vraag naar hoogwaardige zuivelproducten in de versmarkt (+8%) en kaas (+10%) kan een stijgend volume melk verwerkt worden voor de interne markt. Op basis van de voorspelling behoudt de Europese Unie een marktaandeel van 21% inzake wereldzuivelhandel (24% in 2009). Vooral de wereldhandel in kaas en vol melkpoeder blijft voor Europa van belang. Toch plaatst Europa voldoende waarschuwingen bij deze optimistische voorspellingen. Uit het verleden heeft men alleszins geleerd dat geen enkel computermodel in staat is de complexiteit van de zuivelmarkt – met een ruim gamma van factoren die de gerealiseerde productie en de prijzen beïnvloeden – te simuleren.

Geen noodzaak aan bijsturingen

Met nog drie resterende quotumverhogingen voor de boeg wordt de kloof tussen de gerealiseerde productie en de toegekende melkquota steeds groter. Voor het leveringsjaar 2009-2010 liep de onderschrijding zelfs op tot 7%, of bijna 10 miljard liter melk! Uit het feit dat slechts drie lidstaten (Denemarken, Nederland, Cyprus) in 2009-2010 hun quotum hebben overschreden en de waarde van de melkquotaprijzen momenteel zeer laag ligt (nul in sommige lidstaten) wordt in het verslag geconcludeerd dat de voorbereiding van de ‘zachte landing’ in het overgrote deel van de lidstaten volgens schema verloopt. De hoogste quotumprijzen (tussen de 0,8 en 1 euro/liter) noteerde men in Cyprus en Nederland. In belangrijke productiegebieden als Duitsland en Frankrijk situeren de quotumprijzen zich al een paar jaar rond de 15 eurocent/liter. De conclusie luidt dat er in deze omstandigheden geen reden is om de besluiten te herzien die genomen werden in het kader van de gezondheidscontrole (of ‘health check’) over de geleidelijke verhoging van de quota en de afschaffing van de quotaregeling op 1 april 2015. Pech dus voor de beperkte groep van quotumoverschrijders, die hoopten in één keer de 3% te krijgen die de komende drie jaar wordt toegekend. Toch sluit de Europese Commissie af met één opmerkelijke suggestie. In uitzonderlijke omstandigheden, bij een verstoord evenwicht tussen vraag en aanbod, kan ze beslissen om op vrijwillige basis aan individuele producenten een compensatie te geven om minder melk te produceren. Deze merkwaardige conclusie van de Roemeense landbouwcommissaris is niet onmiddellijk in te passen in het traject van de zachte landing, dat zijn voorganger Mariann Fischer Boel uitstippelde. Door slechts een paar procenten melkproductie uit de markt te halen, kan volgens de Europese Commissie het marktevenwicht hersteld worden. Waarnemers stellen terecht in vraag of een dergelijke Europese ingreep zinvol is in een vrije zuivelmarkt.

Guy Vandepoel, Studiedienst