Europa herziet niet alleen zijn Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) maar zijn hele werking. Meteen worden ook nieuwe prioriteiten naar voren geschoven. Dat gebeurt in opdracht van de Europese staatshoofden en regeringsleiders. Zij vroegen in 2005 om tegen de volgende meerjarenbegroting – vandaar ‘na 2013’ – alle inkomsten en uitgaven onder de loep te nemen. Zonder taboes.

Ook het GLB en de jaarlijkse teruggave aan het Verenigd Koninkrijk mochten niet aan de aandacht ontsnappen. In dat kader speelt het debat over het GLB na 2013 zich af. Wie het breed heeft, laat het breed hangen; maar wie het niet breed heeft, moet op zijn centen passen. Europa heeft het niet breed, ook de lidstaten niet. Vandaar dat er nieuwe afspraken gemaakt moeten worden over inkomsten en uitgaven (lees: de begroting). Wie doet wat? En met welke middelen? Eigen middelen, of middelen gekregen van de lidstaten? Met eigen middelen gaat men doorgaans zorgzamer om dan met gekregen middelen. Bij die gekregen middelen gaat het overschot terug naar de lidstaten. Dus ook Europa is op zoek naar … ‘responsabilisering’ en een nieuwe financieringswet. In dat kader speelt het debat over het GLB na 2013 zich af.
Prioriteiten
De Europese Commissie stelde deze week haar mededeling over de ‘herziening’ van de begroting voor. Dit wordt het masterdebat! Er is sprake van herziening, geen hervorming. Maar uit ervaring met het landbouwbeleid weten we dat het ene vrij snel in het andere ontaardt. Wat de uitgaven betreft, hebben de staatshoofden en regeringsleiders al prioriteiten vastgelegd. Europa moet doen wat Europese meerwaarde heeft. En dan verwijzen ze naar de Europa 2020-strategie voor een slimme, duurzame en inclusieve groei.
Europese meerwaarde
Europa moet inzetten op onderzoek en innovatie, duurzame ontwikkeling en strijd tegen de klimaatverandering, eigen werkgelegenheid, sociale en territoriale cohesie. Deze laatste elementen worden ‘inclusieve’ groei genoemd. Het GLB na 2013 moet zich volgens deze mededeling dan ook in deze strategie inschakelen. De Commissie denkt op de eerste plaats aan duurzame groei. Vandaar de aandacht voor een verdere ‘vergroening’ en herschikking van de toeslagrechten – weg van het historische model. Meteen loopt de Europese Commissie vooruit op haar mededeling van volgende maand, die specifiek over het GLB zal gaan. Een meerjarenbegroting zet wel de financiële bakens uit. Binnen deze bakens zal het GLB-debat plaatsvinden. De Commissie heeft het nog niet over cijfers, maar wel over ideeën om mogelijk aan nieuwe eigen inkomsten te komen. Het is echter zeer de vraag of de lidstaten dat zullen toestaan.
Alle opties liggen open, voor de Europese inkomsten zowel als de Europese uitgaven. Wat de landbouw betreft, zegt de Europese Commissie dat het landbouwbeleid ook in de toekomst nog een flink stuk van de begroting zal vergen, omdat het Europees zal blijven. Hernationaliseren van het landbouwbeleid is voor haar geen optie. Hoe ‘flink’ zal dat stuk zijn? Hiervoor moeten we wachten op een ontwerp van meerjarenbegroting in juli 2011. De Commissie brengt in herinnering dat het aandeel van het landbouwbeleid in de begroting sterk gedaald is en wellicht verder zal (moeten) afnemen. Dat wordt een probleem als de begrotingstaart niet toeneemt.

Jacques Van Outryve