De varkenssector heeft het al meer dan drie jaar erg moeilijk, niet alleen in België, maar in heel Europa. We mogen zonder overdrijven stellen dat hij in een ondraaglijke crisis zit en dat zijn toekomst onduidelijk is. Daarom dringen we bij de Europese Commissie aan op een High Level Group voor varkens. Aan de federale en Vlaamse overheid vragen we dat ze alle beschikbare instrumenten inzetten en dringend werk maken van de beloofde markt- en prijstransparantie. 


In 2007 kreunde de sector onder de plots gestegen voederprijzen en door de financiële crisis zakte de export in elkaar. De export herpakt zich nu, maar het effect ervan wordt tenietgedaan door de voeder-prijzen die sterk stijgen – doordat minder goede oog-sten en vooral speculatie de prijzen voor de grondstof van veevoeders de hoogte in jagen. Een varkenshouder kan zijn gestegen kosten wel niet doorrekenen in de prijs die hij voor zijn varkens krijgt, omdat de verkoopprijzen dalen. Hierdoor worden op de eerste plaats de zeugenhouders zwaar getroffen, maar ook de vleesvarkenshouders staan onder aanhoudende druk. Doordat het de voorbije jaren onmogelijk was om reserves op te bouwen, dreigen er nu op zeer korte termijn grote drama’s, zelfs bij sterke, goed gestructureerde, familiale bedrijven.
De Boerenbond vraagt de overheden met aandrang gepaste maatregelen te treffen. De familiale varkenshouderij heeft ondersteuning nodig om de crisis door te komen. Vermits de crisis zich in alle Europese landen laat voelen, vraagt de Boerenbond aan de Europese Commissie de ernst van de situatie te erkennen en – net zoals dit gebeurde voor de melkveehouderij – een High Level Group varkens aan te stellen, die een knelpuntenanalyse kan maken en beleidsinstrumenten aanreikt voor de toekomst.
Europa besliste eerder deze week de interventievoorraden van granen op de markt te brengen. Dit zal tijdelijk de schommelingen van de graanprijs opvangen, maar er is nood aan een visie op langere termijn. Europa moet de speculatie op grondstoffen afremmen. Wie geen koper of aanbieder van de grondstof is, mag de prijs niet beïnvloeden. Voldoende hoge, maar structureel stabiele graan- en dus ook voederprijzen kunnen beter doorgerekend worden. Enkel zo kunnen graanboer én veehouder een eerlijk inkomen verdienen. De Boerenbond vraagt Europa om rekening te houden met de Europese ggo-handicap, die ons vandaag de toegang tot goedkopere maïs uit de Verenigde Staten ontzegt, en om snel te beslissen over het hergebruik van diermeel in veevoeders onder welbepaalde voorwaarden, zodat de Europese veevoederfabrikanten minder afhankelijk worden van de aanvoer van eiwitten uit derde landen.
Aan de federale en Vlaamse overheid vraagt de Boerenbond alle haalbare instrumenten in te zetten. Daarbij denken we aan lastenbeheersing aan de kant van de overheid (Mestactieplan, Sanitair Fonds, Rendac …). We vragen ook om de klassieke maatregelen voor bedrijven in moeilijkheden te activeren (uitstel van aflossing, van betaling sociale bijdragen, overbruggingskredieten). Aan het prijzenobservatorium van de FOD Economie vragen we een gedetailleerde analyse op basis van de huidige markt- en voederprijzen. We vragen de Vlaamse overheid de sector maximaal te steunen in zijn vraag naar correcte markt- en prijsinformatie, want het systeem van prijsnotering is al jaren een pijnpunt in Vlaanderen. De opgestarte initiatieven moeten snel tot resultaat leiden. We stellen hoge verwachtingen in het initiatief van minister-president Peeters. Hij brengt vandaag alle betrokkenen opnieuw rond de tafel om tot duidelijke afspraken te komen rond transparante markt- en prijsinformatie. Sommige praktijken, zoals de grote toeslagen op de biggenprijs, moeten uitgeklaard worden.
Daarnaast moet ook de hele keten onder de loep genomen worden. Alle partners in het ketenoverleg – de landbouworganisaties (Boerenbond, ABS, FWA), Fevia, Bemefa en de distributie (Fedis, Unizo en UCM) – moeten hier de nodige inspanningen doen. In de gedragscode ‘Eerlijke handelspraktijken in de agrovoedingsketen’, die eerder dit jaar ondertekend werd, staat immers dat iedere schakel, ook de boer, een inkomen moet kunnen halen uit zijn activiteit.
Verder moeten bedrijven die willen stoppen, kunnen rekenen op een goede uitstapregeling. De verplichte groepshuisvesting van zeugen, die ingaat vanaf 2013, zal sommige bedrijven door een gebrek aan investeringsmiddelen zeker voor moeilijke keuzes plaatsen.
Ook de varkenshouders zelf moeten zich bezinnen over hun toekomst. Het economisch optimum wordt niet noodzakelijk gehaald door grotere hoeveelheden. Varkenshouders moeten nagaan welke maatregelen ze kunnen treffen op bedrijfsniveau. De Vlaamse varkenshouderij moet werk maken van een toekomstvisie op langere termijn. Wij vragen aan minister-president Kris Peeters om zo’n strategische denkoefening met zijn diensten te omkaderen.

Bert Bohnen, Studiedienst