Het gemiddelde Europese landbouwinkomen is in 2009 met 12,2% gedaald tegenover 2008. Dit dramatisch slechte cijfer slaat op de inkomensontwikkeling, uitgedrukt per voltijds tewerkgestelde arbeidskracht. Deze daling doet zich voor in nagenoeg alle sectoren van de land- en tuinbouw.

Slechts enkele landen realiseren een toegenomen inkomen, met name Malta, Finland, Cyprus, Griekenland en het Verenigd Koninkrijk – waar de devaluatie van het pond het land competitiever maakte op de exportmarkten.

Voor België becijferde Eurostat een inkomensdaling met 3,5%. In Boer&Tuinder van vorige week becijferden wij een globale inkomensdaling met 8%, wat neerkomt op een daling met 4% per voltijds tewerkgestelde arbeidskracht. De berekeningen van de Boerenbond slaan op de Vlaamse land- en tuinbouw, waar onder meer een groter gewicht ligt op de varkenshouderij en de tuinbouwsectoren. Omdat in deze sectoren de situatie de voorbije maanden aanzienlijk verslechterde, valt het Vlaamse inkomenscijfer nog negatiever uit dan het Belgische cijfer.
De figuur wekt op het eerste gezicht de indruk dat de situatie in ons land veel minder erg is dan in andere landen van de EU, onder meer Nederland, Frankrijk en Duitsland. Niets is minder waar: het land- en tuinbouwinkomen is in ons land in twee jaar tijd met de helft gedaald, want in 2008 was België de grootste daler binnen de Europese Unie.
In 2009 deden zich verder opvallende dalingen voor in Nederland (-13,8%), Frankrijk (-19,8%) en Duitsland (-21%). De sterkste dalers in 2009 waren Luxemburg (-25,1%), Italië (-25,3%) en Hongarije (-35,6%).

COPA vraagt onverwijld inzet van alle Europese instrumenten
Tijdens een persconferentie deed COPA-voorzitter Padraig Walshe een oproep aan het adres van de Europese Commissie om zonder aarzelen alle beschikbare instrumenten van het Europese landbouwbeleid in te zetten, om zo spoedig mogelijk de huidige crisissituatie te overwinnen. Concreet verwees hij naar de noodzaak om in een aantal sectoren de interventiemechanismen spoedig in werking te stellen. Hij waarschuwde de Commissie voor de gevolgen van de huidige situatie. Zo mogen we verwachten dat de Europese landbouwers bijvoorbeeld minder meststoffen en plantenbeschermingsmiddelen zullen inzetten, waardoor de rendementen fors naar beneden zullen gaan. Walshe stelde dat de consument daarvan het slachtoffer zal worden, aangezien de landbouw- en voedselprijzen daardoor op termijn fors zullen toenemen.
Hij beklemtoonde dat het Europese landbouwbudget slechts 0,4% vertegenwoordigt van het Europees bruto binnenlands product. Zonder het Europese landbouwbeleid zal de consument uitermate afhankelijk worden van ingevoerde voedselgrondstoffen, zonder enig zicht te hebben op de productieprocessen die daarbij gehanteerd werden.
De COPA-voorzitter bekritiseerde eveneens het plan van de Europese Commissie om eventueel de opgebouwde voorraden mager melkpoeder op de markt te brengen, wat de recente verbetering van de marktsituatie in de kiem zou smoren. Verder wees hij op de nefaste gevolgen van muntontwaardingen, die zich binnen de Europese Unie voordoen. Concreet stelde hij dat men best opnieuw Europese monetaire compensaties in het leven zou roepen.
Over de hele Europese Unie beschouwd, ligt het inkomen van de land- en tuinbouwers de helft lager in vergelijking met de andere sectoren, terwijl zij net te maken hebben met grote ondernemersrisico’s.
Walshe deed eveneens een oproep om te komen tot een beter ‘level playing field’ van de landbouwers in de voedselketen. Het aanbod vanuit de land- en tuinbouw is immers veel te versnipperd tegenover de toenemende concentratie de verwerkende industrie en de distributiebedrijven. Ongetwijfeld zal overleg in de keten cruciaal worden in de benadering van de land- en tuinbouwproblematiek.

– François Huyghe, Studiedienst