Vorige week werd er in voorbereiding op het overleg bij Europa heel wat gediscussieerd met de landbouworganisaties over het nieuwe Mestactieplan. Minister Schauvliege toonde duidelijk begrip voor sommige knelpunten die de sector aanbracht en engageerde zich om de bijsturingen ook bij Europa te verdedigen. Het verdere overleg met Europa vindt plaats op 30 september.

De Vlaamse regering keurde ook nog het besluit goed over de bepaling van reststikstof dit najaar. Dat was nodig om volgend jaar al meteen bij het begin van het nieuwe actieplan begeleidende maatregelen te introduceren bij overschrijders.

Bemestingsnormen

In de akkerbouw werden de te lage fosfaatnormen bijgestuurd. Toch is het compromis nog een aanzienlijke verlaging tegenover de huidige situatie. Globaal blijft de gebruiksruimte voor fosfaat in 2011 nu 2,5 miljoen kg P2O5 onder de onttrekking door de planten, en in 2014 zelfs 4,3 miljoen kg P2O5 wanneer men rekening houdt met de verwachte opbrengststijging.

Voor stikstof krijgen landbouwers de keuze om ofwel verder te werken op basis van het principe ‘totale stikstof’ ofwel over te schakelen op een alternatief met ‘werkzame stikstof’. De toepassing geldt voor het hele bedrijf en eens omgeschakeld is ze onomkeerbaar. Het concept met werkzame stikstof geeft de mogelijkheid om beter rekening te houden met de effectieve werkzame N-inhoud van organische mest en biedt bijkomende mogelijkheden voor het gebruik van kunstmest, om maximaal toe te dienen wat de plant uit de bodem aan N opneemt. Voor de biologische landbouw geeft het systeem extra kansen om naast dierlijke mest voldoende compost te gebruiken. Er is de toezegging om de administratie te beperken. In het concept van ‘totale stikstof’ blijft de ruimte voor kunstmest bij gedeeltelijk drijfmestgebruik nog te laag.

Vervoer

Het agr-gps-systeem voor vervoer wordt uitgebreid, maar het vervoer van eigen mest naar eigen grond blijft vrijgesteld. Minister Schauvliege toont begrip om vervoer van eigen mest naar derden binnen de contouren van de burenregeling (eigen en aangrenzende gemeente) vrij te stellen, weliswaar mits melding vooraf. De Boerenbond vraagt een gelijkaardige vrijstelling voor de aanvoer van eigen mest naar mestverwerking én de afvoer van effluent binnen de eigen en aangrenzende gemeenten.

 Staalname

De voorgestelde verplichting tot staalname-apparatuur op alle aaltonnen wordt geschrapt. Ons argument dat dit inzake directe informatie voor de gebruiker geen enkele meerwaarde heeft omdat de uitslag van de analyse er pas is veertien dagen na het transport, werd aanvaard. Het huidige systeem van staalname voor derogatiemest wordt misschien uitgebreid naar andere mestsoorten.

Reststikstof

De boete op overschrijding reststikstof valt duidelijk weg. De Vlaamse regering heeft wel beslist dat de staalname van dit najaar als startmaatregel geldt voor het volgend actieplan. De beslissing moest nu genomen worden, vóór de najaarsstaalname van start gaat, zodat ze juridisch in aanmerking kan komen als basis voor begeleidende maatregelen volgend jaar. Voor tuinbouw en aardappelen zijn de cijfers in het ontwerp nog bijgestuurd.
 
De begeleidende maatregelen zullen overal in Vlaanderen dezelfde zijn, omdat het onderscheid tussen risico- en niet-risicogebied geschrapt werd. Volgens de cijfers in het ontwerpactieplan dat aan Europa overgemaakt werd, zullen landbouwers met een overschrijding boven 160 kg NO3-/ha op zand, 190 kg NO3-/ha op zandleem en 200 kg NO3-/ha op klei volgend jaar op dat perceel de bemesting met 20% (dierlijke mest) tot 30% (kunstmest) moeten verminderen, in plaats van het eerder voorziene bemestingsverbod. Voor tuinbouw en aardappelen ligt dit niveau op respectievelijk 190 kg NO3-/ha voor zand en 220 kg NO3-/ha voor de overige bodems. Vanaf de staalnames in 2012 zal dit niveau voor alle teelten en bodemtypes met 20 kg/ha dalen. Boven 90 kg NO3-/ha blijft sowieso de derogatie op dat perceel geschrapt.

Voor de overschrijders tot 115 kg NO3/ha is voorzien in een voorjaarsstaalname en bemestingsadvies. Verder komen er graduele maatregelen, gekoppeld aan een hoger reststikstofresultaat.
Het is nu afwachten of de EU-Commissie het voorliggende actieplan aanvaardt.

- Bert Bohnen, Studiedienst