De voorbije dagen werd de stemming op de graanmarkt in sterke mate beïnvloed door de ongunstige weersomstandigheden. Dit resulteert in prijsstijgingen op de markt. Vooral de situatie in Duitsland beïnvloedt de markt zeer sterk. Analyses wijzen uit dat in het begin van deze week nog ongeveer 30% van de tarwe geoogst moest worden. Gezien de grote regenval van de voorbije dagen, worden daarbij grote problemen verwacht op het vlak van de kwaliteit van de oogst.

Akkerbouw

We stellen ook vast dat de export vanuit de Europese Unie volop op gang komt en dat er markten aangeboord worden die voorheen bevoorraad werden vanuit het Zwarte Zeegebied (Rusland, Oekraïne). Tegelijk wijzen nieuwe statistieken op een sterke daling van de graanoogst in Marokko (naar schatting -22%) en in Tunesië (naar schatting -50%). Doordat men verwacht dat Duitse baktarwe slechts beperkt beschikbaar zal zijn, kan de Franse export op korte termijn fors stijgen. Vandaar de verdere prijsstijging op de termijnmarkt Matif Parijs. De voorbije dagen was het dan ook de Parijse termijnmarkt die de noteringen op de markt van Chicago mee de hoogte inzoog. De Amerikaanse graanuitvoer is de voorbije dagen fors op gang gekomen en men gaat ervan uit dat de export van Amerikaanse hard red wintertarwe gevoelig kan toenemen door de opbrengstdaling in de Duitse baktarwe.

In het zuidelijk halfrond is de inzaai stilaan beëindigd. Opvallend is ook het gebrek aan neerslag in grote delen van Argentinië en het westen van Australië. Toch stellen analisten dat de situatie hier niet onomkeerbaar is. In Rusland worden grote productieregio’s in het zuidoosten nog steeds geconfronteerd met droogte, die de start van de herfstuitzaai belemmert. Intussen is ook duidelijk dat de koolzaadopbrengsten in Rusland gevoelig tegenvallen. Er wordt slechts gerekend op een opbrengst van 6 miljoen ton koolzaad, vergeleken met 7 miljoen ton onder normale omstandigheden.

Intussen pleiten bekende landbouweconomen ervoor om een internationaal graanfonds op te richten, om de nadelige gevolgen van speculatie op de graanmarkten tegen te gaan. Volgens Joachim von Braun van de Universiteit van Bonn zou zo’n fonds over 16 tot 24 miljard euro moeten beschikken om te kunnen ingrijpen wanneer prijsschommelingen te groot worden. Von Braun stelt dat de wereldgraanmarkt slecht functioneert en dat de wereldvoedselmarkt in een erbarmelijke staat verkeert. De landbouweconoom was vroeger een voorstander van een liberalisering van de landbouwmarkten, maar sinds de voedselcrisis van 2007-2008 heeft hij zijn mening bijgesteld. Hij pleit nu voor voorraadvorming van belangrijke voedselgewassen en een vorm van interventie om het aanbod te reguleren en prijsschommelingen op de landbouwmarkten te dempen. In dat pleidooi past ook zijn vraag naar een internationaal graanfonds dat kan ingrijpen bij te grote prijsschommelingen als gevolg van speculatie. Met dit budget zou het fonds de helft van de wereldwijde reserves aan tarwe, rijst en maïs kunnen opkopen. Het fonds moet dan voorkomen dat de landen zelf maatregelen nemen, zoals het exportverbod voor graan dat Rusland uitvaardigde. “In plaats van een goede globalisering krijgen we dan nationale maatregelen, die zeer duur zijn”, aldus von Braun.

In elk geval zal de huidige situatie de maatschappij tot inzicht brengen dat een effectief Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, met versterking van de marktinstrumenten zoals interventie, hoe dan ook fundamenteel blijft.

- François Huyghe, Studiedienst