Op 1 juli zal de nieuwe regeling rond grondverzet al twee jaar van kracht zijn. Toch stellen we vast dat heel wat land- en tuinbouwers deze regeling onvoldoende kennen. Meestal handelen ze te goeder trouw, maar vaak niet volgens de wettelijke regels. Het niet toepassen van deze regels kan wel dramatische gevolgen hebben. We zetten nog even de regeling in de kijker, onder meer met een sprekend voorbeeld.

In verschillende situaties kunnen land- en tuinbouwers met de grondverzetregeling in aanraking komen. Enerzijds wanneer ze grondwerken uitvoeren of laten uitvoeren, anderzijds wanneer ze grond ontvangen – voornamelijk om lager gelegen percelen op te hogen. In beide gevallen hebben ze er alle belang bij dat ze de regeling goed kennen en ervoor zorgen dat ze wordt toegepast. Zeker bij de aanvoer van grond is het erg belangrijk dat er geen verontreinigingen worden meegebracht, want als er achteraf een verontreiniging aan het licht komt, zijn de financiële gevolgen vaak niet te overzien. OVAM zal in veel gevallen de ontvanger van de grond aanduiden als de saneringsplichtige, die de aanzienlijke kosten van een oriënterend en beschrijvend bodemonderzoek en de eventuele bodemsaneringswerken op zich zal moeten nemen. Daarnaast zal ook de rechtbank in heel wat gevallen overgaan tot een veroordeling, een geldboete opleggen en eisen dat het terrein in de oorspronkelijke toestand hersteld wordt. Redenen genoeg dus om toe te zien op een correcte toepassing van de grondverzetregeling.

Regeling
Voor alle grond die afkomstig is van een uitgraving van meer dan 250 m3 en voor alle verdachte grond is de grondverzetregeling van toepassing. Dit betekent dat er een technisch verslag en een bodembeheerrapport opgemaakt moeten worden. Grond wordt beschouwd als verdacht wanneer hij is opgenomen in het register van verontreinigde gronden van de OVAM, wanneer hij afkomstig is van percelen met een risico-inrichting opgenomen in de lijst van het Vlarebo, of wanneer er vermoedens of indicaties zijn van verontreiniging.
Als je meer dan 250 m3 grond wilt uitgraven of als de uit te graven grond verdacht is, mag je de uitgegraven grond enkel op een ander terrein gebruiken na een analyse van de verontreinigingsgraad (als onderdeel van het technisch verslag) en als je een bodembeheerrapport kan voorleggen. Het is de taak van de opdrachtgever die de grond laat uitgraven om een erkende bodemsaneringsdeskundige aan te stellen en een technisch verslag te laten opmaken, met onder meer de administratieve gegevens en een evaluatie van de uitgevoerde bodemanalyses. Van alle grond die onder de grondverzetregeling valt, moet dus de milieuhygiënische kwaliteit aan de hand van een aantal bodemanalyses onderzocht worden.
Dit technisch verslag met de analyseresultaten moet je dan opsturen naar een erkende bodembeheerorganisatie. In Vlaanderen zijn er twee bodembeheerorganisaties actief, de vzw Grondbank en de vzw Grondwijzer. De bodembeheerorganisatie gaat na of het verslag volledig en juist is en bij goedkeuring zal ze het technisch verslag conform verklaren.
Na de conformverklaring van het technisch verslag kan de aannemer of grondwerker op zoek gaan naar een geschikte plaats voor de grond. Zodra hij een afzetgebied heeft gevonden, controleert de bodembeheerorganisatie aan de hand van de milieuhygiënische kwaliteiten of de uitgegraven grond op die bestemming toegepast kan worden. Indien dit zo is, zal ze aan de aannemer of grondwerker een grondverzettoelating afleveren.
De grondverzettoelating bevat enkele gegevens uit het technisch verslag (onder andere plaats van herkomst en milieuhygiënische kwaliteit), transportdocumenten en gegevens over de plaats van bestemming. Van zodra de grond op de bestemming werd afgeleverd, moeten de transportdocumenten ondertekend teruggestuurd worden naar de bodembeheerorganisatie, die dan op haar beurt een bodembeheerrapport aflevert.
Grond afkomstig van bouwwerken waar het totale uitgegraven volume kleiner is dan 250 m3, hoeft niet vergezeld te zijn van een bodembeheerrapport. Als je dergelijke grond aanvaardt, vraag je best wel een expliciete verklaring dat het gaat om een partij niet-verdachte grond afkomstig van een uitgraving van minder dan 250 m3.

Opletten
Het blijft in elk geval zeer belangrijk om bij elke aanvoer van grond aan de aannemer of grondwerker documenten te vragen die de plaats van herkomst van de grond kunnen aantonen. Twijfel je aan de herkomst of de kwaliteit van de grond, kan je altijd vragen om toch een analyse uit te voeren.
Gebruik je de grond voor het ophogen van een perceel, dan is bijna altijd ook een stedenbouwkundige vergunning vereist, omdat het meestal gaat om een aanmerkelijke reliëfwijziging.

Iris Penninckx, Studiedienst Boerenbond

Voorbeeld
Een gemeentebestuur laat in 2002 rioleringswerken uitvoeren. Het aannemingsbedrijf dat de werken uitvoert, heeft een terrein op het oog om het grondoverschot af te voeren. De aannemer vraagt het gemeentebestuur meer dan eens naar analyseresultaten, maar ontvangt ze nooit. De aannemer vraagt vervolgens aan de pachter van het perceel of hij het laaggelegen terrein mag ophogen met het grondoverschot. De pachter gaat hiermee akkoord, zonder naar analyseresultaten van de aanvoergrond te vragen.
Na de toestemming van de pachter wordt het terrein zo’n 60 cm opgehoogd. De aannemer plaatst eerst de teelaarde opzij, hoogt vervolgens het terrein op en dekt het ten slotte weer af met de teelaarde.
De politie stelt een proces-verbaal op voor deze ophoging. De rechtbank oordeelt dat het hier een inbreuk betreft op het Afvalstoffendecreet en dat er illegaal afval werd achtergelaten. De pachter én het aannemingsbedrijf worden veroordeeld tot een geldboete en het herstellen van het terrein in de oorspronkelijke toestand.

(BRON – vzw Grondwijzer)

Nuttig om weten
* OVAM. Algemene informatie in verband met de wettelijke grondverzetregeling kan je vinden op de website van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (www.ovam.be).
* Grondbank vzw en Grondwijzer vzw. Deze erkende bodembeheerorganisaties staan in voor het nazicht van de technische verslagen en volgen het grondverzet op, op basis van de bodembeheerrapporten. Ze verstrekken aan aannemers, vervoerders, bouwheren, erkende bodemsaneringsdeskundigen enzovoort ook informatie en advies over uitgegraven of uit te graven bodem. Meer informatie vind je op www.grondbank.be en www.grondwijzer.be.
* GrondBeheer Vlaanderen. Grondbeheer is een onafhankelijke organisatie die de Vlaamse grondwerkers en aannemers samenbrengt op een vraag-en-aanbodplatform, waar grondtekort en grondoverschot op elkaar afgestemd kunnen worden (zie www.grondbeheer.be).
* GrondDepot. GrondDepot richt zich specifiek naar land- en tuinbouwers. Op basis van het beschikbare aanbod leveren zij aan particulieren en bedrijven in heel Vlaanderen gratis aanvulgrond die aan alle milieuvereisten inzake grondverzet voldoet. Meer informatie op www.gronddepot.be.