Experts waarschuwen voor de opmars van ESBL, een superbacterie die vooral bij de mens tot ziekteverschijnselen leidt. Omdat de bacterie ook in de pluimveehouderij voorkomt, flakkert de discussie rond het antibioticagebruik in de veehouderij weer op. Als gesprekspartner in de federale taskforce zal de Boerenbond pleiten voor een grondige analyse van het huidige gebruik van antibiotica in de veehouderij. Hieruit moeten dan beleidslijnen uitgestippeld worden die het antibioticagebruik doen dalen. Veehouders, dierenartsen, andere partners in de keten en de overheid dragen samen de verantwoordelijkheid om in deze opzet te slagen.
ESBL is een groep van bacteriën die resistent is tegen veel bekende antibiotica. Daarom noemt men ze ‘superbacteriën’. Ze komen voor in het spijsverteringsstelsel van gezonde mensen en dieren, zowel bij huisdieren als in de veehouderij. Experts wijzen erop dat steeds meer mensen ziekteverschijnselen vertonen door ESBL-bacteriën. Het is nog onduidelijk hoe ESBL overgedragen wordt van dier naar mens, maar weinigen twijfelen eraan dat er echt overdracht is. Intensief contact tussen mens en dier kan een rol spelen.

Antibiotica zijn soms noodzakelijk
Antibiotica worden ingezet om zieke dieren te behandelen, net als bij mensen. De dierenarts beslist om antibiotica in te zetten, dient ze zelf toe of verschaft ze aan de veehouder. In dat geval dient de veehouder ze toe, volgens de instructies van de dierenarts. De dierenarts en de veehouder registreren het gebruik van alle geneesmiddelen. Toch ontbreken concrete cijfers over het antibioticagebruik in de Belgische veehouderij, omdat er geen centrale registratie is.
Resistentie tegen antibiotica is een wereldwijd probleem. Het gebruik van groeibevorderaars – maar ook andere (hier verboden) antibiotica – is in verschillende niet-Europese landen nog steeds toegestaan en de EU importeert vlees van dieren uit die landen. Ook dit aspect mogen de publieke opinie en de overheid niet uit het oog verliezen.
De trend van toenemende resistentie tegen de meest gangbare antibiotica is niet alleen een bedreiging voor de volksgezondheid, maar ook voor de veehouderij. Het gamma beschikbare antibiotica voor de behandeling van zieke dieren neemt af, want de farmaceutische sector ontwikkelt slechts beperkt nieuwe antibiotica. Toch moeten antibiotica voor de behandeling van zieke dieren mogelijk blijven– vanuit het aspect dierenwelzijn én vanuit economische motieven.

Taskforce opgericht
Federaal minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx heeft een taskforce opgericht. De Boerenbond zal hierin zetelen namens de landbouwsector. Hij zal ervoor pleiten dat het ESBL-probleem in België bij mensen en dieren duidelijk in kaart gebracht wordt. Er moet ook klaarheid komen over het antibioticagebruik. Centrale registratie lijkt hiervoor de beste methode. Dit gebeurt al in de humane geneeskunde, maar moet nog opgezet worden in de dierlijke. Hieruit kan men dan een beleid uitstippelen dat het antibioticagebruik in de hand houdt.
Antibiotica zijn onmisbare en waardevolle geneesmiddelen, maar ze kunnen door ongecontroleerd en onverantwoord gebruik leiden tot resistentie. Dit moeten we vermijden als we antibiotica ook in de toekomst willen kunnen inzetten om ziektes onder controle te houden. Selectieve en correcte inzet moet antibioticagebruik tot een minimum herleiden. Een sensibilisatiecampagne bij veehouders, dierenartsen en andere actoren in de keten (zoals broederijen en veevoederfirma’s) kan die doelstelling ondersteunen. De taskforce moet ook een inventaris maken van vragen die nog zonder antwoord blijven. Wordt de besmetting overgedragen van dier naar mens? Hoe gebeurt dit? … Onderzoek zal het antwoord moeten geven op deze vragen.

Constructieve dialoog noodzakelijk
Hoewel de ESBL-problematiek in de eerste plaats een probleem is in de humane gezondheidszorg, is de discussie over het gebruik van antibiotica in de veehouderij niet te ontwijken. Wetenschappelijke experts geven aan dat er duidelijke aanwijzingen zijn dat de ESBL-problematiek gedeeltelijk kan worden toegewezen aan resistentievorming in de veehouderij. Bovendien maken tegenstanders van de veehouderij dankbaar gebruik hiervan om de veehouderij in een slecht daglicht te plaatsen. Daarnaast blijft de vaststelling dat er broederijen zijn die Ceftiofur en andere verboden antibiotica gebruiken. Enkel een constructieve dialoog tussen de overheid, wetenschappers en de verschillende schakels in de voedselketen kan bijdragen tot een duurzame oplossing.
Een centrale administratie van het antibioticagebruik kan transparantie bieden op het vlak van gebruikte hoeveelheden en de aard ervan. Zo kan de sector de vooruitgang zichtbaar en meetbaar maken. Anderzijds mag een centrale administratie niet leiden tot bijkomende administratieve beslommeringen voor veehouders en dierenartsen. De Boerenbond roept de veehouders en dierenartsen, maar ook de andere partners in de keten op om zorgvuldig met antibiotica om te gaan.

– Erik Mijten, Studiedienst